Özlem SARSIN
İzmir Ticaret Borsası’nın (İTB) kasım ayı meclis toplantısında konuşan Lider Işınsu Kestelli, rekoltelerin uzun yıllar ortalamasının altında beklendiğini, temel sebebinin ise global iklim krizi olduğunu söz etti. Eser arzında yaşanan bu gelişmenin ihracatta kıymetli kayıplara neden olduğunu söyleyen Kestelli, geçen dönemin tıpkı periyoduna nazaran; kuru üzümde yüzde 25, kuru incirde yüzde 20, kuru kayısıda ise yüzde 65 gerileme yaşandığının altını çizdi.
“Üç eserde ihracat fiyatları yükseldi”
Ürün arzında yaşanan bu sorunların her üç eserde de Türkiye’nin dünyanın en büyük üreticisi olması nedeniyle ihraç fiyatlarının yükselmesine neden olduğunun altını çizen Kestelli, “Kuru üzümde yüzde 3, kuru incirde yüzde 8 üzere kabul edilebilir halde artmış olsa da kuru kayısı da ihraç fiyatları yüzde 72 yükseldi.
Geleneksel ihraç eserlerimizin ihraç fiyatlarında son birkaç yılda yaşanan önemli artışları; iklim krizinin, pandeminin ve iktisatta yaşamakta olduğumuz problemlerin bir sonucu olarak düşünebiliriz. Lakin, uzun periyot fiyatları incelendiğinde de misal bir durum karşımıza çıkıyor. 2000-2001 döneminde; 0,82 dolar olan kuru üzümün ortalama ihraç fiyatı bu dönemde 3,55 dolara; 1,63 dolar olan kuru incirin ortalama ihraç fiyatı 6,89 dolara; 1,21 dolar olan kuru kayısının ortalama ihraç fiyatı ise 8,45 dolara yükselmiş durumda” dedi.
“Üretici ve ihracatçı mutlu değil”
Son 4-5 yıldır yükseliş ivmesi hızlandığını lakin ne üreticinin ne de ihracatçının bu yükselişten şad olmadığını kaydeden Kestelli, “Üretim girdilerindeki uzun periyotlu maliyet artışları, döviz kurlarındaki yükselişin ihracat fiyatlarına yansıması, son sezonlarda sıklaşan iklim kaynaklı rekolte kayıpları, bu eserlerde ülkemizin dünya piyasasındaki konumunu belirliyor. Gübre, güç, personellik, sulama, ilaç ve bakım maliyetlerindeki yükseliş, üreticilerimizin gerçek karını düşürmekte; iklim kaynaklı rekolte kayıpları ise toplam gelirlerini sınırlamaktadır” tabirlerini kullandı.
“Bu iklimde iş yapmak sisli havada araç kullanmak gibi”
Ülkemizin bu eserlerdeki küresel liderliğini koruyabilmesi için iklim uyumlu üretim modelleri, hem üreticilerin hem de işletmelerin maliyetlerini azaltacak dayanaklar, rekabetçi ve istikrarlı bir arz, finans ve pazarlama yapısı ile mümkün olacağını lisana getiren Kestelli, “Bu iklimde iş yapmak, sisli havada araba kullanmak üzere ekstra dikkat gerektiriyor” diye konuştu.
“Enflasyonda maksadı aşacağımız artık netleşti”
Türkiye iktisadında ise enflasyondaki düşüş seyrinin zayıfladığını, buna rağmen iç talepteki yavaşlamanın da sürdüğünü söz eden Işınsu Kestelli, “Büyük bir bedel ödemiş olsak da, cari açığın ulusal gelire oranının yüzde 1,3 üzere sürdürülebilir bir düzeye inmiş olması, makro istikrar açısından çok bedelli. Buna rağmen enflasyonda öngörülen gayesi bu yıl da aşacağımız netleşmiş görünüyor. Merkez Bankası Başkanı’nın da altını çizdiği üzere enflasyon amacındaki sapmada, besin fiyatlarının yıllık enflasyona katkısının 1,5 puan artması tesirli oldu. Bu da bizi, bir sefer daha, ülkemizdeki en temel ıslahat alanlarının başında tarımın geldiği gerçeğine getiriyor” dedi.