Sevilay ÇOBAN
sevilay.coban@dunya.com
Türkiye, dünyanın en büyük 3 zeytinyağı üreticisinden biri olmasına karşın kendi küresel markasını şimdi oluşturmuş değil. Yaklaşık 10 yıl ABD’de işletmecilik ve ticaret yapan Gökhan Ayhan, 3 yıl evvel Türkiye’ye dönüş yaptığında bu soruna tahlil bulmak için birinci adımı atmaya karar verdi. Global marka olma amacıyla yola çıkan Gökhan Ayhan, Aivalos’u kurarak, klasik zeytinyağı pazarına getirdiği farklı bir bakış açısıyla hem lokal hem de memleketler arası alanda tezli amaçlar belirledi. Ailesi Ayvalık’ta zetinyağı üreticisi olan Ayhan, pazara giriş yapmadan evvel zeytinyağı kullanımı sırasında mutfaklarda yaşanan sorunları ve beklentileri araştırdı. Araştırma sonuçlarına nazaran; kullanıcıların büyük kısmı klasik şişelerde yağı kullanırken istedikleri ölçüsü ayarlamakta zorluk çekiyor, ayrıyeten şişenin ağzından sızan / dökülen yağ nedeniyle temizlikte güçlük çekiyorlardı. Aivalos’un ise işte tam olarak bu iki sorunu da ortadan kaldıracak şişe tasarımıyla pazarda fark yaratan bir eser olarak yer aldığını anlatan Ayhan, “Pratik, tek elle ve istenilen ölçüde kullanım, şişenin kenarına ya da dışarıya yağ sızıntısının önüne geçen dizaynımız kısa müddette çok büyük ilgi çekti” dedi.
Üretimde ikinci, ihracatta ismi yok…
İspanya’nın tek başına 10 milyar dolarlık ihracat büyüklüğüyle zeytinyağı pazarını domine ettiğini anlatan Ayhan, şöyle devam etti: “Türkiye ise şu anda yalnızca 495 milyon dolarlık zeytinyağı ihracat rakamına ulaşmışken, 2024-2025 döneminde 320 bin tonluk üretim düzeyiyle İspanya’nın ardından global ölçekte en büyük ikinci üretici oldu. Zeytinyağı ihracatında birinci sıradan yer alan İspanya ise farklı ülkelerden dökme olarak satın aldığı yağları, şişeleyerek kendi markalarıyla bütün dünyaya satıyor. Halbuki zeytinyağı dediğimizde aklımıza Ayvalık gelir, Türkiye gelir. Dünyanın en büyük zeytinyağı üreticilerinin birinci üçündeyiz. ‘Böyle bir zenginlik varken neden bizim markamız yok?’ sorusuna biraz da farklı bir bakış açısıyla bakmaya başladık. Bu hususta da önemli bir altyapı oluşturduk. Bunun en değerlisi eser, eserin içeriği ve ambalajı. Raflarda standartla gittiğiniz anda bahtınız kayboluyor. Farklı bir bakış, farklı bir dizaynla burada ciddi bir baht elde ettik.”
Türkiye pazarına bir market zinciriyle giriş yaptıklarını dile getiren Ayhan, bunun da hem bilinirlik hem de markanın başarısında kıymetli rol oynadığını belirtti. Ayhan, pazarlama stratejilerinin yanı sıra müşterilerden aldıkları dönüşlerin ve toplumsal medyadan yaygınlaşan olumlu yorumların marka ismine çok bedelli olduğunu söyleyerek, “Türkiye pazarındaki yaygınlığımızın gelişirken, ihracat odaklı büyümeyi istiyoruz. En önemli amaçlarımız Japonya, ABD ve Almanya pazarları. 3 yıl içinde en az 30 ülkede yer alarak ve girişimimizin değerlemesini de 150- 200 milyon dolar civarına taşımak istiyoruz” diye konuştu.
50 bin ton üretim kapasitesi
Tek başına başladığı bu girişim seyahatinde artık 130 kişilik bir grubu yönettiğini anlatan Ayhan, “Zeytinyağımızı Ayvalık bölgesindeki üreticilerden temin ediyoruz. Pazar araştırması mesken üretim proseslerinin oluşturulması ve şişe tasarımı için geçen 2 senenin akabinde 1 yılı aşkın bir süre evvel raflarda yerinizi aldık. Şu anda yıllık 50 bin ton üretim kapasitesine sahibiz. Fabrikamızdaki laboratuvarlar çağdaş teknolojilerle donatılmış olup eserler zincir marketin ve memleketler arası standartların sıkı testlerinden geçiyor. Bu ortada Tarım ve Kredi Kooperatifleri üzere kurumların üreticilere sağladığı teşviklerden yararlanıyoruz. Marka ve ambalaj dizaynları için Türkiye’de ve amaç ihracat ülkelerinde patent müracaatlarımızı da yaptık” sözlerini kullandı.
2024-2025 hasatında %58’lik artış
Uluslararası Zeytin Konseyi’nin (UZK) datalarına nazaran, Türkiye’nin zeytinyağı üretimi, 2024-2025 hasat yılında 505 bin ton ile tepeye ulaştı. Bu, ortalama hasat yılına nazaran yüzde 58 daha yüksek oldu. Türkiye’de zeytinyağında 2025-2026 hasat yılı için 290 bin ton üretim bekleniyor; bu 2024-2025’e kıyasla yüzde 43’lük bir düşüş manasına geliyor. Türkiye’de zeytinyağı tüketimi hasat yılı başına yaklaşık 170 bin ton olup, global toplamın yüzde 5,5’ini temsil ediyor. 2024-2025 hasat yılında tüketim 200 bin tona ulaştı. Türkiye’de kişi başı zeytinyağı tüketiminin yaklaşık 2 kilogram olduğu kestirim ediliyor. Türkiye, zeytinyağında hasat yılı başına ortalama 96 bin ton civarında ihracat yapmaktadır. 2024-2025 hasat yılında ihracat değerli bir artış göstererek 160 bin tona ulaştı. 2025-2026 hasat yılı için kestirim ise 100 bin ton. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği bilgilerine nazaran ise bu dönem ihracatın 60 bin ton civarında gerçekleşeceği varsayım ediliyor.
Ödüllü acılı zeytinyağı
50’den fazla ülkeyi gezerek pazar dinamiklerini ve raf düzenlemelerini gözlemleyen Ayhan, bu tecrübeleri kendi markasının geliştirilmesinde kullandı. Ayhan, kullanım alanını genişletmek ve kolaylaştırmak emeliyle 500 ve 750 ml’lik kolay sıkılabilir bir dizayna sahip Aivalos şişelerinin az yer kaplaması ve taşınma kolaylığıyla da öne çıktığını söyledi. Eser çeşitlerini de genişlettiklerini kaydeden Ayhan, “Acı zeytinyağı üzere özel eseri de portföyümüze ekledik. Kimyasal içermeden doğal acı biberle, bilhassa Antep’ten gelen karışımla üretiyoruz. Bu eserimizle de Japonya’da milletlerarası bir ödül kazandık” diye konuştu.
5 milyon dolarlık yatırım
Kuruldukları günden bu yana yaptıkları yatırımın 5 milyon dolara yaklaştığını belirten Gökhan Ayhan, “Yurtiçi ve yurtdışından çok sayıda yatırım teklifi alıyoruz. Şu an ana önceliğimiz mi derseniz, hayır. Ancak doğal bizi büyütecek, geliştirebilecek yanlışsız isim, hakikat yatırımcı olursa neden olmasın. Kapılarımız kapalı değil. Çok fazla talep var onu biliyoruz. Büyüme basamağında öncelikle distribütörlük tarafında satış kanalımızı oluşturacağız” dedi.