Makroekonomik göstergelerin yakından takip edildiği; jeopolitik tansiyonların, ABD seçimlerinin ve düzenleyici baskıların taraf verdiği 2024’ün belirsizlik iklimi, global birleşme ve satın alma faaliyetlerinde de hissedildi. Kurumsal finansman, strateji ve idare danışmanlığı alanlarında global ölçekte hizmet sunan Branchout Türkiye’nin klasikleşen Birleşme ve Satın Almalar Görünümü raporunun 2024 edisyonu, hem global ölçekte hem de Türkiye çapında geçtiğimiz yılın birleşme ve satın alma karnesini ortaya koydu.
Rapora nazaran 2024’te global birleşme ve satın alma hacmi 3,5 trilyon dolar düzeyinde kalarak 2021’deki tarihi doruğun altında seyretti. Öte yandan 5 milyar dolar ve üzeri büyüklüğe sahip “mega” süreçler, 2024’te yıllık bazda %17 artarak 1,2 trilyon dolara ulaştı. 2024’te gerçekleşen birinci 10 sürecin, toplam süreç hacminin %7’sini oluşturduğu bilinirken, global ölçekteki en büyük süreç ise 35,9 milyar dolarlık hacimle perakende ve tüketici eserleri segmentinde Mars’ın Kellanova’yı satın alması oldu. Branchout Türkiye Kurumsal Finansman ve Strateji Lideri Kürşat Doğan, bu artışın, büyük şirketlerin çok daha bariz sinerjiler peşinden gittiğini ve risk alma konusunda seçici fakat mert olduklarını gösterdiğini söyledi.
Finansal yatırımcılar seçici davrandı
Branchout Türkiye’nin raporu, stratejik ve finansal yatırımcıların davranış trendlerine de ışık tuttu. Rapora nazaran finansal yatırımcıların toplam süreç hacmi içindeki hissesi %34, süreç adedi içindeki hissesi ise %27 düzeyinde gerçekleşti. Stratejik yatırımcıların piyasadaki hakimiyeti devam ederken, finansal yatırımcılar temkinli duruşlarını sürdürdü.
Artan faiz oranları ve sıkılaşan finansman şartlarının finansal yatırımcıları daha seçici davranmaya yönlendirdiğine dikkat çeken Kürşat Doğan, “Finansal yatırımcılar risk almaktan kaçınarak yatırımlarını sonlu tuttu. Bu nedenlerle 2021 doruğundan sonra finansal yatırımcıların süreç hacimlerindeki düşüş devam etti ve 2024’teki toparlanma hudutlu kaldı. Türkiye’de de 2024 yılı süreçlerinin 4,9 milyar dolarlık kısmı stratejik yatırımcı süreçlerinden, 1,6 milyar doları finansal yatırımcı süreçlerinden elde edildi. 2024 yılında finansal yatırımcıların Türkiye’de gerçekleştirdiği en büyük on sürecin toplam pahası 1,2 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşti. Birinci on süreç, toplam finansal yatırımcı süreç hacminin %75’lik kısmını oluşturdu. Toplam süreç hacmi içerisindeki hissesi ise %18 olarak gerçekleşti” dedi.
Türkiye’de Hepsiburada, Insider, Keyifli Akü ve Ekol Lojistik öne çıktı
Branchout Türkiye’nin raporuna nazaran geçtiğimiz yıl dünya çapında yaklaşık 40,2 bin adet birleşme ve satın alma süreci gerçekleştirildi. Bu sayı, bir evvelki yıla nazaran hafif bir artışa işaret ederken, teknoloji, medya ve telekomünikasyon (TMT) dalı, hem süreç hacmi hem de sayısı açısından liderliğini korudu. Bilhassa yapay zeka tabanlı tahliller ve hizmet olarak yazılım (software as a service | SaaS) şirketleri, stratejik ve finansal yatırımcıların radarında yer almayı sürdürdü.
Türkiye’de yılın öne çıkan muahedeleri teknoloji kesiminin yanı sıra lojistik ve güç üzere klasik bölümlerde görüldü. Getir’in Mubadala’dan aldığı 250 milyon dolarlık yatırımın yanı sıra Kaspi.kz’nin 1,1 milyar dolarlık süreç hacmiyle yılın 1 milyar dolar üzeri tek süreci olma özelliği taşıyan Hepsiburada çoğunluk payı edinmesi, fintek ve e-ticaret alanında Türkiye’nin sunduğu sinerjiyi gösterdi. General Atlantic’in Insider’a yaptığı 500 milyon dolarlık Seri E yatırımı, Türkiye’den çıkan SaaS oyuncularının global potansiyelini ortaya koyan bir mutabakat olarak öne çıktı. Öbür yandan Quexco’nun Keyifli Akü’yü, DFDS’in Ekol Lojistik’in memleketler arası nakliyecilik operasyonunu satın alması, Türkiye’nin güç dönüşümü ve lojistik zincirinde global entegrasyona açıklığının göstergesi olarak değerlendirildi. Türkiye’de de TMT kesimi, 2,6 milyar dolarlık hacim ve 238 süreçle global trendle paralellik gösterdi.
Gayrimenkul ve güç bölümlerinde de dikkat çeken mutabakatlar yapıldı
Geçtiğimiz yıl, Gayrimenkul, İnşaat ve Turizm bölümü ile Güç, Maden ve Petrol bölümünde de dikkat çeken mutabakatlara tanıklık etti. 1,3 milyar dolarlık süreç hacmine sahip Gayrimenkul, İnşaat ve Turizm dalında, Doğuş Holding’in 418 milyon dolar ile Galataport’un %19’luk payını satın alması ve Orjin Grup’un 500 milyon dolar süreç hacmiyle İstinye Park AVM’nin paylarının %42’sini satın alması, kesim hacminin %71’lik kısmını oluşturdu. Birleşik Krallık kökenli ACG’nin Polimetal Madencilik paylarının tamamını 290 milyon ABD dolarına, Palmet Enerji’nin Şiddetli Güç Dağıtım paylarının tamamını 200 milyon ABD dolarına, CVK Maden İşletmeleri’nin Virtus Mining paylarının %70’ini 159 milyon ABD dolarına ve Doğan Holding’in Gümüştaş Madencilik paylarının %75’ini 123 milyon ABD dolarına satın alması Güç, Maden ve Petrol bölümündeki gelişmeler ortasında yer aldı.
Birleşme ve satın almaların maksadı büyüme değil, dönüşüm
2024’te Türkiye’de 465 birleşme ve satın alma süreci gerçekleştiğini ve toplam hacmin 6,5 milyar dolar olarak ölçüldüğünü belirten Kürşat Doğan, “2024 boyunca Türkiye’de gördüğümüz birleşme ve satın alma mutabakatları, Türk şirketlerinin biçim değiştiren M&A süreçlerine daha çok bahis olacağına sinyal veriyor. Çünkü bu mutabakatların pek birçok, teknoloji, dijitalleşme, etraf, toplumsal ve yönetişim kriterleri etrafındaki trendleri yansıtıyor. Bu da bizi daha geniş bir anlatıya taşıyor. 2024, birleşme ve satın alma süreçlerinin sırf finansal bir araç olmadığını, tıpkı vakitte dijitalleşme, organizasyonel yenilenme ve sürdürülebilirlik amaçları doğrultusunda stratejik bir dönüşüm niteliği taşıdığını gösteriyor. Kurumsal gündemlerde birleşme ve satın alma yoluyla büyümenin ötesinde, çeviklik kazanma, yetkinlik edinme ve uzun vadeli bedel yaratma üzere çok boyutlu maksatlar öne çıkıyor” dedi.
Yabancı yatırımcıların katıldığı süreçler arttı
2024’te Türkiye’de gerçekleştirilen birleşme ve satın alma mutabakatlarında TMT bölümünü gayrimenkul, inşaat ve turizm ile güç, maden ve petrol dalları izledi. Branchout Türkiye Birleşme ve Satın Almalar Görünümü 2024 raporuna nazaran 2024’te yabancı yatırımcıların bulunduğu 101 adet süreçten 3,6 milyar dolar süreç düzeyi elde edildi. Bir evvelki yıl 1,9 milyar dolar olarak kaydedilen bu sayı, yabancı yatırımcıların birleşme ve satın alma süreçleri iştirakindeki artışa işaret etti. En büyük üç yabancı ülke süreci, Kazakistan, ABD ve Birleşik Krallık’tan geldi.
“Orta ölçekli, yüksek potansiyelli şirketler öne çıkacak”
2024 yılında Türk şirketlerin yurt dışında gerçekleştirdiği kıymetli satın almalara ve 2024 yılında Türkiye’deki süreçlerin listesine de yer vererek 2024 birleşme ve satın alma görünümüne kapsamlı bir bakış sunan rapor, 2025 iddialarıyla sona erdi. 2025 ve sonrasında, büyümenin ötesinde stratejik dönüşüm emeli taşıyan birleşme ve satın alma yaklaşımının pekişeceğini vurgulayan Branchout Türkiye Kurumsal Finansman ve Strateji Lideri Kürşat Doğan, değerlendirmelerini şu sözlerle sonlandırdı:
“Yapay zeka ve ileri teknoloji odaklı teşebbüslere yönelik stratejik paydaşlıklar ile yetenek transferine dayalı modellerin yaygınlaşması bekleniyor. ÇSY kriterlerinin daha net çerçevelerle tanımlanması; yeşil güç, karbon idaresi ve döngüsel iktisat üzere alanlarda birleşme ve satın alma faaliyetlerinin artacağı bir devrin bizi beklediğine işaret ediyor. Bu yeni devirde, bilhassa orta ölçekli lakin yüksek potansiyele sahip şirketlerin hem yerli hem de global yatırımcıların radarında daha fazla yer alacağını düşünüyoruz. Birleşme ve satın alma süreçleri artık yalnızca büyümeyi değil tekrar yapılanmayı, pazara erişimi ve rekabet avantajı yaratmayı da temsil ediyor.”