Son yıllarda yapay zekânın matematik alanındaki performansı sık sık gündeme gelirken, çok sayıda matematikçi bu bahiste temkinli bir yaklaşım sergiliyor. Ortalarında akademisyenlerin de bulunduğu 150’den fazla uzman, “Leiden Yapay Zekâ ve Matematik Bildirisi” ismiyle yayımlanan deklarasyonda yapay zekânın matematik araştırmalarındaki rolüne ait tasalarını lisana getirdi.
11 sayfalık bildiride, yapay zekânın matematiksel akıl yürütmede ihtilal yarattığı tarafındaki değerlendirmelerin gerçeği yansıtmadığı tabir edildi. Araştırmacılar, matematiğin geleceğinin teknoloji şirketlerinin pazarlama stratejilerinden fazla insan uzmanlığı ve akademik şeffaflık temelinde şekillenmesi gerektiğini belirtti.
“İkna edici fakat yanlış” sonuçlar üretebiliyor
Bildiride öne çıkan başlıklardan biri, yapay zekâ tarafından üretilen matematiksel tahlillerin güvenilirliği oldu.
Oxford Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Bölüm Başkanı Leslie Ann Goldberg, mevcut yapay zekâ sistemlerinin son derece inandırıcı görünen fakat gerçekte kusurlu olan matematiksel deliller oluşturabildiğini tabir etti. Uzmanlara nazaran bu durum sadece küçük hesaplama yanlışlarıyla hudutlu değil.
Matematiksel çalışmaların büyük kısmının evvelki araştırmalar üzerine inşa edildiğine dikkat çekilen bildiride, yanılgılı bir delilin sonraki çalışmaların da yanlış sonuçlara ulaşmasına yol açabileceği vurgulandı. Bu nedenle yapay zekâ tarafından üretilen sonuçların kesinlikle uzmanlar tarafından incelenmesi gerektiği belirtildi.
Akademide finansman baskısı vurgusu
Deklarasyonda teknik risklerin yanı sıra akademik dünyanın ekonomik şartlarına da değinildi.
Araştırmacılar, üniversitelerin ve bilimsel kurumların uzun müddettir finansman problemleriyle karşı karşıya olduğunu, buna rağmen yapay zekâ şirketlerinin akademisyenlere yüksek fiyatlar, güçlü süreç kapasitesi ve geniş araştırma imkânları sunduğunu belirtti.
Bu durumun kimi araştırmacıları, yapay zekâ teknolojilerinin muvaffakiyetlerini olduğundan daha büyük göstermeye yönlendirebileceği öne sürüldü. Bildiride ayrıyeten teknoloji şirketlerinin geliştirdikleri eserlerin yeteneklerini öne çıkarmak konusunda ticari motivasyonlara sahip olduğu söz edildi.
Riskler matematikle sonlu değil
Uzmanlar, yapay zekâya ait tasaların sadece matematik alanıyla hudutlu olmadığını da vurguladı.
Bildiride askeri kullanım alanları, kitlesel nezaret uygulamaları, yanlış bilgi yayılımı ve çevresel tesirler üzere daha geniş kapsamlı risklere dikkat çekildi. Bilhassa akademik yayınlarda yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasının, bilimsel literatüre kusurlu ya da “halüsinasyon” içeren bilgilerin girmesi riskini artırabileceği belirtildi.
Etik tartışmalar büyüyor
Bildirinin hazırlayıcıları ortasında yer alan Leiden Üniversitesi araştırmacısı Rodrigo Ochigame ise yapay zekâ modellerinin eğitimi sırasında kullanılan akademik çalışmalarla ilgili etik tartışmalara işaret etti.
Ochigame, çok sayıda matematikçinin çalışmalarının, sahiplerinin bilgisi ve onayı olmadan yapay zekâ sistemlerinin eğitiminde kullanıldığını savundu. Araştırmacılar, bilim insanlarının ürettiği içeriklerin teknoloji şirketleri tarafından nasıl değerlendirildiğine ait daha sıkı kurallar ve düzenlemeler getirilmesi gerektiğini söz etti.