ABD’nin teknoloji devleri yapay zekâ yatırımlarından gelir elde etmeye başlasa da, data merkezleri ve altyapı harcamalarındaki süratli artış şirketlerin özgür nakit akışını baskı altına alıyor. Analistler, önümüzdeki birkaç yıl içinde yatırım harcamalarının nakit üretimini aşabileceği ihtarında bulunuyor.
ABD’nin “hiperscaler” olarak isimlendirilen teknoloji devleri Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta Platforms ve Oracle, yapay zekâ alanındaki yatırımlarını sürat kesmeden sürdürüyor. Lakin bu yatırımların maliyeti, şirketlerin özgür nakit akışında kıymetli bir baskı oluşturmaya başladı.
LSEG konsensüs kestirimlerini tahlil ederek hazırlanan çalışmaya nazaran, kelam konusu beş şirket mevcut harcama eğilimini sürdürmesi halinde 2027 yılı prestijiyle sermaye harcamalarına (capex), ürettikleri hür nakit akışından daha fazla kaynak ayıracak.
Her 1 dolarlık nakit artışına 1,57 dolarlık yatırım
Tahminlere nazaran şirketler, 2025 ile 2027 yılları arasında faaliyetlerden elde ettikleri yıllık nakit akışını yaklaşık 340 milyar dolar artıracak. Buna rağmen sermaye harcamalarının tıpkı devirde 534 milyar dolar yükselmesi bekleniyor. Bu da her 1 dolarlık ek nakit akışına karşılık yaklaşık 1,57 dolarlık yatırım yapılacağı manasına geliyor.
Şirketlerin bilanço dönemi Alphabet’in açıklayacağı finansal sonuçlarla başlarken, yatırımcılar bilhassa bulut bilişim ve yapay zekâ gelirlerinin artan yatırım maliyetlerini karşılayıp karşılayamayacağını yakından izleyecek.
“Yapay zekâ iş modelini değiştiriyor”
Futurum Equities Baş Piyasa Stratejisti Shay Boloor, yatırımcıların yapay zekânın büyük teknoloji şirketlerinin iş modelini kökten değiştirdiğini gereğince fiyatlayamadığını söyledi.
Boloor’a nazaran geçmişte düşük sermaye muhtaçlığıyla süratle büyüyebilen yazılım ve dijital platform modeli, yerini giderek daha fazla data merkezi, sunucu ve ağ altyapısı gerektiren hibrit bir yapıya bırakıyor.
Harcamaların büyük kısmı bilgi merkezlerine gidiyor
Şirketler yapay zekâya özel yatırım meblağlarını başka olarak açıklamadığı için tahlilde toplam sermaye harcamaları temel alındı. Lakin yöneticilerin açıklamalarına nazaran data merkezleri, sunucular, ağ ekipmanları ve bulut altyapısına yönelik yatırımların kıymetli kısmı direkt yapay zekâ talebinden kaynaklanıyor.
Öte yandan yatırım beklentileri de süratle yükseliyor. LSEG datalarına nazaran beş şirket için 2026 yılı sermaye harcaması beklentisi, ocak ayında yaklaşık 485 milyar dolar düzeyindeyken temmuz prestijiyle 730 milyar dolara ulaştı.
Yapay zekâ gelirleri artıyor
Artan harcamalara karşın yapay zekâ yatırımlarının gelir üretmeye başladığına dair işaretler de bulunuyor.
Microsoft, yapay zekâ iş kolunun yıllıklandırılmış gelirinin 37 milyar doları aştığını açıkladı. Amazon ise birinci çeyrekte bulut hizmeti AWS’nin gelirini yıllık bazda yüzde 28 artırdı.
Asıl tasa özgür nakit akışı
Analistlere nazaran temel soru, yapay zekâ yatırımlarının gelir üretmeye devam edip etmeyeceği ve bunun artan yatırım harcamalarını karşılayıp karşılayamayacağı.
Microsoft, mali yılının ikinci çeyreğinde 35,8 milyar dolar faaliyet nakit akışı elde ederken, finansal kiralamalar dahil 37,5 milyar dolar sermaye harcaması yaptı.
TradeStation Küresel Piyasa Stratejisi Başkanı David Russell, “Kâr artışı tek başına kâfi olmayabilir. Şayet sermaye harcamaları nakdi tüketiyorsa yatırımın manası sorgulanır. Şirketler para harcamak için değil, para kazanmak için vardır.” değerlendirmesinde bulundu.
Amazon’da ise son 12 aylık faaliyet nakit akışı yüzde 30 artışla 148,5 milyar dolara yükselirken, hür nakit akışı 1,2 milyar dolara geriledi.
En büyük baskı Oracle’da
Yatırımcıların en fazla kaygı duyduğu şirket ise Oracle oldu. Şirketin payları bu yıl yaklaşık yüzde 36 bedel kaybederken, özgür nakit akışı negatife döndü. Oracle, bulut altyapısını büyütmek emeliyle 45-50 milyar dolar arasında borçlanma ve pay ihracı yoluyla kaynak toplamayı planlıyor.
LSEG bilgilerine nazaran Oracle’ın sermaye harcamalarının faaliyet nakit akışına oranı, 2022 mali yılında yüzde 47 düzeyindeyken, Mayıs 2026’da sona eren mali yılda yüzde 174’e yükseldi. Şirket son mali yılda 55,7 milyar dolar sermaye harcaması yaparken, faaliyet nakit akışı 32 milyar dolar olarak gerçekleşti.
Gözler yapay zekânın kârlılığına çevrildi
Microsoft, Alphabet ve Meta son mali yıllarında temettü ödemeleri ve pay geri alımlarını finanse edecek seviyede özgür nakit akışı üretmeye devam etti. Lakin analistler, yatırım harcamalarının yüksek seyretmesi ve yapay zekâdan beklenen gelirlerin gecikmesi halinde pay geri alım programlarının baskı altına girebileceği ihtarında bulunuyor.
Winthrop Capital Management Kıdemli İşlemcisi Freddy Lavric ise önümüzdeki iki ila üç yılın kritik olacağını belirterek, şirketlerin bu süreçte yapay zekânın gelirleri artırdığını, kâr marjlarını genişlettiğini ve nakit akışını güçlendirdiğini somut biçimde ortaya koyması gerektiğini tabir etti. Aksi halde piyasanın bu dev yatırım döngüsünü sorgulamaya başlayabileceği bedellendiriliyor.