Türkiye’nin çip tasarım ve üretim merkezi olma misyonuyla 2014’ten bu yana faaliyet gösteren Yongatek Mikroelektronik’in Genel Müdürü Ali Baran, yerli çipte son durumu aktardı.
Çip bölümü ve teknolojisinin bir geçiş süreci içerisinde olduğunu vurgulayan Baran, bu süreçte birtakım sancıların yaşandığını, ABD ve Çin ortasındaki “ticaret savaşının” merkezinde de çip teknolojilerinin yer aldığını söyledi.
ABD’nin, Çin’i yalnızca üreten değil, teknolojilere sahip bir ülke olarak gördüğünü ve bunu tehlike algıladığını lisana getiren Baran, çip dünyasındaki üretim altyapısının yüzde 100’e yakınının kullanıldığını şirketlerin artan süratli talebe yanıt vermekte zorlandığını kaydetti.
“Çip savaşı” farklı bir evreye geçecek
ABD’nin Nvidia, Qualcomm, Broadcom, Apple üzere şirketlerin çip üretim muhtaçlıklarını ülke içinden karşılamakla ilgili bir strateji uygulandığını tabir eden Baran, bu sağlandığında “çip savaşının” farklı bir evreye geçebileceğini çiplerin 21. yüzyılın belirleyici kaynağı olarak petrolün yerini alacağını söyledi.
Yapay zeka çiplerine daha evvel ulaşan ABD ve öbür gelişmiş ülkelerin öbür ülkeleri pazar olarak kullanacaklarını belirten Baran, “Bu 100 yılın, en azından önümüzdeki 50 yılın mutlaka en değerli savaş noktalarından bir tanesi çip olacak” dedi.
5 milyar dolarlık bir takviye ve direkt yatırım
Türkiye’de de çip üretim altyapısı kurulması durumunda yaklaşık 5 milyar dolarlık bir dayanak paketi olduğunu belirten Baran, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Bence bu hatırı sayılır bir paket. Avrupa’nın en çok televizyon üretimi yapan firmaları ülkemizde. Beko, sayı olarak beyaz eşyada dünyanın en büyük ikinci firması. Ülkemizin çok önemli potansiyeli var. Bu bahiste direkt yatırım olabilir. Bunu değerlendiriyorlar. Ben talihimiz olduğunu düşünüyorum. Çok uzun sürmeden bile birtakım gelişmeler olabilir.”
“Beyaz eşya ve otomotivden başlamak anlamlı”
Türkiye’nin çiple ilgili neredeyse tümüyle dışa bağımlı olduğuna işaret eden Baran, “Biz ülkemizde çok kullanılan çiplerden bir kısmını üretebilecek bir yatırım yapılmasını ve bu teknolojinin ülkemizde olmasını istiyoruz. Yapay zeka tarafında 7 nanometre, 5 nanometre çipler konuşuluyor. Beyaz eşya bölümünde ürettiğimiz 40 nanometre çip şu anda kullanılıyor ve muhtaçlıkları karşılayabilir durumda. Yahut 28 nanometre otomotiv tarafının da muhtaçlıklarını karşılayabilecek bir yatırım çok daha manalı olur. Hem maliyet aktif olur hem de kesime gerçek noktadan girmiş oluruz.” diye konuştu.
TÜBİTAK ve ASELSAN’ın çip konusundaki çalışmalarının da değerini vurgulayan Baran, bu büyüklükteki kuruluşlardan dizaynın ötesindeki alanlarda daha fazla katkı beklediklerini söyledi.
Milli mikro denetleyiciler için geri sayım
Beko ile yürüttükleri projenin AR-GE düzeyinin kıymetli ölçüde tamamlandığını bildiren Baran, proje takvimine ait şunları söyledi:
“Bu yılın sonunda birinci prototipler üretime gidecek ve önümüzdeki sene için seri üretime geçilmesiyle ilgili planlar yapılacak. Tayvan’da rekabetçi bir biçimde testi, üretimi, paketlemesiyle ilgili neler yapabilirize yönelik birtakım görüşmeler yaptık. Yalnızca Beko’ya çip vermeyeceğiz. Onun yanında ülkemizde IoT alanında, robotik alanında, savunma alanında da çok fazla gereksinim var, ülke dışında da o denli. Artık buralarda da bu eserleri satabilir duruma geleceğiz. Bu Türkiye’de bir birinci olacak. İnşallah bu kapsamda bunun hazırlıkları ve planlamaları yapılıyor. Yalnızca Beko tarafının yıllık kullanım adetleri 30 milyon olacak. Savunma, robotik, IoT alanında da markete sunduğumuz vakit 40-50 milyon bandına çıkarabilecek bir potansiyelimiz var. Bunlar çok büyük sayılar.”
Bunun yanında savlı bir adım atarak yapay zeka çipi yaptıklarını anlatan Baran, şöyle konuştu:
“Akıllı kameralar, akıllı kent uygulamaları için kullanılacak kameranın ardındaki çipi yapıyoruz. Yani güvenlik kameraları, otomotiv tarafındaki kameralar, aklımıza gelecek her kameranın gerisindeki çip. Bu çok ağır formda devam ediyor. Geçtiğimiz yıl başladı. Yurt içi ve dışı müşterilerimiz de var. Epey da büyük bir proje. Çok ağır bir biçimde gidiyor. TSMC 12 nanometrede. Ve inşallah bunu yakın bir vakitte da bununla ilgili üretim planlamalarını da yapacağız. Bunu da hem ülkemizin hem bütün dünyanın hizmetine sunacağız. Yapay zeka tarafıyla ilgili bir kısıtlama olduğu noktada tam olarak hazırlanmış dayanılmaz bir tahlil olacak ve birçok uygulamayı karşılayabilecek.
2026 içerisinde mikro denetleyici tarafında seri üretim. 2027 ve 2028 noktasında da bu yapay zeka çipinin seri üretimle ilgili planlamaları yapıyoruz. Bir başka bahsimiz da FPGA tarafı, FPGA tarafı savunma tarafının bir konusu. Kendi FPGA çipimizi geliştiriyoruz. Burada Avrupa Birliği tarafında bir konsorsiyuma dahil olduk. Avrupa Birliği de çok değerli şeyler söylüyor. Avrupa Birliği’nde devam eden 3 projemiz var. Buralarda da kıymetli işbirlikleri sağlıyoruz. Buradaki gayemiz de Xilinx firmasının daha evvel kullanmış olduğu orta düzeyli 1-2 FPGA’yi üretebilecek bir altyapıya sahip olmak istiyoruz. Bu bir PoC olarak tamamlanacak. Burada biraz market gereksinimlerini gördükten sonra bir grup güncellemelerle seri üretim için planlamalar yapmak istiyoruz. Şu anda Yongatek olarak çalıştığımız 3 şey bunlar. Haberleşme tarafında, öteki mevzular üzerinde birtakım çalışmalarımız var. İnanıyorum ki Yongatek olarak çip konusunda değerli bir tahlil merkezi haline geleceğiz.”
Sırada uydu haberleşmesi var
Uydu haberleşmesiyle ilgili birtakım tahlilleri de gündeme aldıklarını aktaran Baran, uydu haberleşmesiyle 5G teknolojisinin yakın bir vakitte birleşeceğine işaret etti. Baran, çalışmaya ait şu bilgileri paylaştı:
“Esasında bu G uydular değil de L uydularla ilgili. Burada hem IoT ile hem 5G NTN dediğimiz Non Terrestrial Network kapsamında yakın bir vakitte markete yeni eserler sunulacak. Biz de bu kapsamda bir çip oluşturmayı hedefliyoruz. Bunu birinci kez sizin yayınınızda söylüyorum. Bunun çalışmaları devam ediyor. Buradaki market amacımız hem IoT alanı olacak, hem de uydu haberleşmesi kısmı olacak. Bunun akıllı kentlerde uygulamaları var, IoT tarafındaki tahlilleri var. IoT dediğimiz vakit tarımı, ulaşımı, akıllı kentleri, birçok yeri etkileyecek bir mevzu. Bu teknolojiyi elde ettikten sonra alıp bunları çipe koyduğunuz vakit hem bunların güvenliğini sağlayabiliyorsunuz hem de dünyayla rekabet edebilecek bir hale geliyorsunuz. Onun için bu mevzu hakkında da yakın bir vakitte bir projemiz başlayacak.”
Çip üretim modeli
Türkiye’nin çip konusunda dışa bağımlığını sonlandırması için “tasarım evi” pozisyonundaki yapıların sayısının artırılıp projelerle desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Baran, yurt dışında bu alanda çalışan Türklerin dönmesiyle de bu sürecin hızlanabileceğini belirtti.
Ali Baran, gençlere çip teknolojilerine daha fazla ilgi duymaları davetinde bulunarak, “Türk gençlerine, teknolojiye ilgi duyan gençlere diyorum ki elektronik mühendisliğine, çip hususlarına daha fazla ilgi duyun, bu hususları öğrenmeye çalışın. Bu bahislerle hem TEKNOFEST’te hem de öbür yerlerde öğrencilerimize takviye veriyoruz. Hatta birtakım eğitim programlarımız da var yeni katılan arkadaşlarımıza. Onlarla insan kaynağımızı artırıyoruz. Burada da inşallah bir düzey geldikten sonra artık kendi çiplerimizi tasarlayacağız ve bütün dünyaya satacağız. Onun için de hiçbir kuşkum yok. Özgüvenimiz yüzde 100.” tabirlerini kullandı.
