Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı himayesinde TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen BİLGE, Türkçenin kendine mahsus yapısını ve kültürel birikimini temel alan büyük dil modeli ailesi olarak geliştirildi.
BİLGE, Türkçe düşünen, dijital egemenliği destekleyen ve küresel standartlarda yüksek performans sunan ulusal bir yapay zeka ekosisteminin yapı taşlarından biri olma vizyonuyla hayata geçirildi.
Yapay zeka ekosisteminin gelişimine katkı sunmayı hedefleyen model, bilgi egemenliğinin korunması, yerli modellerin yaygınlaştırılması, küresel standartların ilerisinde yeteneklere sahip, yüksek parametreli ulusal modellerin mahallî kaynaklarla geliştirilmesini amaçlıyor.
Türkçe üzerinde “tam hakimiyet”
Doğal ve akıcı bir Türkçe ile raporlar, yazışmalar, içerik taslakları ve özgün metinler oluşturabilen BİLGE, uzun metinleri ve dokümanları ana fikirlerini koruyarak özetleyebiliyor ve içeriklere ait sorulara bağlama uygun karşılıklar üretebiliyor.
Türk yapay zekası olarak tanıtılan BİLGE, Türkçe ve İngilizce arasında çeviri gerçekleştirirken özel isimleri, tabirleri ve kültürel referansları gerçek biçimde aktarıyor. Tüzel metinlerin tahlilinde, mevzuat sorgulamalarında ve kurumsal bilgi bankalarıyla entegre çalışan uygulamalarda da aktif biçimde kullanılabiliyor.
Sektöre özel davet asistanları, danışmanlık sistemleri ve çeşitli uygulamalar için güçlü bir lisan altyapısı sunan BİLGE, Türkçenin dilsel inceliklerini, tarihî arka planını ve kültürel referanslarını dikkate alarak daha isabetli çıktılar üretiyor.
Geniş çapta kullanım alanı
BİLGE, vatandaşlık ve kamu hizmetlerinden bankacılık ve finansa, sağlıktan eğitime, bulut sistemlerinden BT operasyonlarına kadar birçok alanda kullanılabiliyor.
Müşteri hizmetleri, içerik üretimi, doküman tahlili ve dala özel iş süreçlerinin otomasyonunda kıymet sağlayan BİLGE, Türkçe doğal lisan sürece araştırmaları, “benchmark” çalışmaları ve akademik projeler için güçlü bir araştırma altyapısı sunuyor.
BİLGE, tıbbi kayıtların işlenmesi, klinik dokümanların tahlil edilmesi, karar dayanak uygulamaları ve hasta bağlantısı süreçlerinde destekleyici tahliller geliştirilmesine katkı sağlıyor. Müşteri hizmetleri otomasyonu, finansal doküman tahlili, raporlama süreçleri ve bilgiye dayalı karar takviye sistemlerinde da bu teknoloji kullanılabiliyor.
“Varsayılan kültür” yerine “Türk” üzere düşünecek
Türkçenin lisan yapısını, mana katmanlarını ve kültürel bağlamını anlamaya odaklanan model, “varsayılan kültür” yerine “Türkiye”yi merkeze alıyor.
Model, Türkçeyi birincil niyet lisanı olarak kullanıyor. BİLGE, lisanı anlamanın yanında akıl yürüterek ve öteki bir lisandan çeviriyormuş üzere değil, doğal, akıcı ve yerinde sözleri tercih edecek.
Sistem, Türkçeyi neredeyse yarı maliyetle daha süratli, daha verimli ve daha düşük güç tüketimiyle sürece kapasitesine sahip bulunuyor.
Ulusal datalar garanti altında
BİLGE, kurumlara mahallî bağlama uygun, süratli ve inançlı bir yapay zeka altyapısı sağlayarak, kamu süreçlerinde yüksek verimliliği hedefliyor.
Kritik yapay zeka yeteneklerinin yerli kaynaklarla geliştirilmesine katkı veren BİLGE, ulusal bilgilerin ülke içinde işlenmesini ve depolanmasını sağlayarak dışa bağımlılığı azaltıyor.
Yeni modeller yolda
BİLGE, “sektör öncüsü” büyük lisan modellerini de geride bırakıyor.
LLM teknolojilerini sıfırdan eğitebilecek ve optimize edebilecek teknik yetkinliğin ülke içinde geliştirilmesini amaçlayan BİLGE, genel çeviri kategorisinde öncü modeller arasında birinci sırada yer alırken kültürel çeviri kategorisinde öbür büyük lisan modellerine kıyasla yüzde 41’e kadar daha yüksek performans gösteriyor.
TÜBİTAK BİLGEM mühendisleri tarafından uçtan uca geliştirilen BİLGE’nin, tüm bileşenleri yerli olarak üretildi. Kültürel çeviri skoru 50 üzerinden 44,44 olarak belirlenen BİLGE, 1 trilyon sözlük ham data kullanıyor.
BİLGE ailesi, 1 milyardan 122 milyara uzanan parametre skalasıyla hafif uç aygıt kullanımından yüksek kapasiteli Türkçe düşünme gereksinimlerine kadar geniş bir model yelpazesi sunuyor. 1,9 ve 27 milyar parametreli modelleri bulunan BİLGE’nin, 122 milyar parametre modeli ise karmaşık akıl yürütme, çok adımlı sorun çözme ve uzmanlık gerektiren vazifelerde yüksek performans sunmak üzere geliştiriliyor.
Genel kullanıma açılmaya hazırlanıyor
BİLGE şimdi genel kullanıma açılmadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanan Türkiye’nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı’nın tanıtım merasiminde duyurulan BİLGE’ye ait son hazırlıklar yapılıyor.
Erdoğan, “Geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK’ın yerli dil modeli BİLGE, bu yönde katettiğimiz aranın değerli bir göstergesidir” tabirini kullanmıştı.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da BİLGE ile sohbet ederek birinci tespitlerini kamuoyuyla paylaşmıştı. Kacır, “BİLGE, bundan bu türlü Sayın Cumhurbaşkanımızın kişisel yapay zeka asistanı olarak devletimize hizmet edecek. İnşallah BİLGE’nin ve başka yerli yapay zeka tahlillerinin sektörel olarak yaygınlaşmasına dönük de hızlandırıcı programları önümüzdeki periyotta hayata geçireceğiz” değerlendirmesinde bulunmuştu.
BİLGE’nin son rötuşların akabinde genel kullanıma açılması bekleniyor.
BİLGE’ye ait erişim süreçleri, kullanım şartları ve öteki gelişmeler hakkında yapılacak duyurular sırf Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK’ın resmi irtibat kanalları üzerinden paylaşılacak.
