Emekli aylığınız, prim gün sayınızdan çok SGK’ya bildirilen brüt kazançlar üzerinden şekillenir. 2008’de yürürlüğe giren 5510 sayılı kanunla Aylık Bağlama Oranı’nın azalması, düşük matrahla bildirilen kazançların ileride daha düşük emekli maaşı anlamına gelmesine yol açtı. Bu yüzden bordroda görünen brüt tutarlar ve prime esas kazançlar büyük önem taşır.
Çalışanlar, esnaf ve şirket ortakları için hayati bir gerçek şudur: sadece temel ücret değil; fazla mesai, bayram yevmiyeleri, ikramiye, prim ve diğer prime tabi tüm ödeme kalemleri SGK’ya eksiksiz ve gerçeğe uygun şekilde bildirilmelidir. Aksi hâlde bugün kazandığınız fazla ücretler bile gelecekteki emekliliğinizi düşürebilir.
Matraha Eklenmesi Gereken Ödemeler
Matraha dâhil edilmesi gereken başlıca ödemeler şunlardır:
- Fazla çalışma (fazla mesai) ücretleri
- Ulusal bayram ve genel tatil günleri yevmiyeleri
- İkramiye, prim ve diğer prime tabi ücret eklentileri
Bu ödemelerin bordroya brüt olarak yansıtılması, hem aylık kazancınızı hem de ileride bağlanacak emekli aylığını artırır. İşveren tarafından eksik veya hiç bildirim yapılması, emeklilikte ciddi gelir kaybına neden olabilir.
Fazla Mesai Hesabı ve Bildirimi
Hukuka göre haftalık çalışma süresi 45 saattir; bu süreyi aşan çalışmalar fazla mesai sayılır ve saat ücreti %50 zamlı ödenir. Örnekle açıklarsak: normal saatlik ücret 500 TL olan bir çalışanın 1 saat fazla mesai ücreti 750 TL olur. Beş saat fazla mesai yapıldıysa brüt tutar 3.750 TL olur ve bu tutarın SGK’ya eksiksiz bildirilmesi gerekir. Aynı şekilde bayram ve genel tatil çalışmalarında çift yevmiye ve fazla süre ücretlerinin bordroya yansıtılması önemlidir.
Bordrolarda İhtirazi Kayıt ve Haklarınız
Çalışanların en sık karşılaştığı sorun; fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi, eksik ödenmesi ya da SGK’ya bildirilmemesidir. Bordronuzu her ay kontrol etmek hayati önem taşır. Yargıtay içtihatlarına göre, imzalı ve şerhsiz bordroda fazla çalışma ücreti görünüyorsa işçinin aksini iddia etmesi zorlaşır. Bu nedenle bordroya itirazınız varsa imzalamaktan kaçının veya “Fazla çalışma alacağım saklıdır” şeklinde ihtirazi kayıt düşün.
Eğer fazla mesai ücretiniz ödenmemiş ya da SGK’ya bildirilmemişse Alo 170 hattını arayabilir veya SGK ve Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüklerine dilekçe vererek idari süreçleri başlatabilirsiniz. Ayrıca hukuki yollara başvurarak hakkınızı aramanız mümkündür.
Sonuç olarak: Bugün aldığınız tüm ücretlerin brüt olarak bordroya yansıtılması, yalnızca mevcut bordro hakkınızı korumaz; ileride alacağınız emekli maaşının seviyesini de doğrudan etkiler. Fazla mesai ve diğer prime tabi ödemelerinizin SGK matrahına eksiksiz bildirilmesini takip ederek geleceğinizi güvence altına alın.
