Polonya’da Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski’nin görevden uzaklaştırılmasının ardından başlayan protestolar, ülkede uzun süredir devam eden yargı krizini yeniden gündeme taşıdı. Başkentte Anayasa Mahkemesi çevresinde toplanan onlarca gösterici karara tepki gösterirken, polis bölgede geniş güvenlik önlemleri aldı.
Protestolar sırasında bazı göstericiler mahkemenin çevresindeki güvenlik çitlerini aşarken, bazıları da polise çeşitli nesneler fırlattı. Polis, olaylarla bağlantılı üç kişinin gözaltına alındığını duyurdu.
Cumhurbaşkanı uçağını geri çevirdi
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, ülkede yaşanan gelişmeler üzerine Senegal’e gerçekleştirdiği uçuşu yarıda keserek geri dönme kararı aldı.
Nawrocki, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Böyle bir anda Cumhurbaşkanı’nın Polonya’da olması gerekir. Senegal’e uçuşumu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum” ifadelerini kullandı.
Mahkeme Başkanı görevden uzaklaştırıldı
Anayasa Mahkemesi Başkanı Bogdan Swieczkowski’nin görevden uzaklaştırıldığına ilişkin duyuru, cuma günü yerel saatle 18.00 sıralarında mahkemenin resmi internet sitesinde yayımlandı.
Ancak duyurunun ardından internet sitesine erişim sağlanamadı. AP, bu nedenle görevden uzaklaştırma kararının resmi gerekçelerini bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi.
Eski iktidar partisi Hukuk ve Adalet (PiS) döneminde Anayasa Mahkemesi Başkanlığına getirilen Swieczkowski, Başbakan Donald Tusk tarafından parlamentonun seçtiği hâkimlerin görevlerine başlamasını engellemekle suçlanıyordu.
Tusk: Başka bir yol yok
Başbakan Donald Tusk, yaşanan gelişmelerin ardından yaptığı açıklamada, hükümetinin yargı sisteminde hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme hedefinden vazgeçmeyeceğini belirtti.
Tusk, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim yükümlülüğümüzdür. PiS yönetimi altında geçen yıllarca süren hukuksuzluğun ardından bu zorlu, zaman zaman sancılı bir süreçtir ve kararlı adımlar atılmasını gerektirir. Başka bir yol yok” dedi.
Tusk, ağustos ayında düzenlenen Campus Polska etkinliğinde de Anayasa Mahkemesi’nin yeniden hukuka uygun şekilde atanmış hâkimlerden oluşmasını sağlayacak bir plan üzerinde çalıştıklarını açıklamıştı.
Muhalefetten sert tepki
Ana muhalefetteki PiS, Anayasa Mahkemesi Başkanı’nın görevden uzaklaştırılmasına sert tepki gösterdi.
Eski Adalet Bakanı Zbigniew Ziobro, kararı anayasal düzene yönelik bir saldırı olarak nitelendirerek, “Bu, anayasal düzene yönelik açık ve suç teşkil eden bir saldırıdır. Bu nedenle yüksek sesli, kararlı, dayanışma içinde ve korkusuz bir direniş çağrısında bulunuyorum” açıklamasında bulundu.
Polonya’da yargı krizi nasıl başladı?
Polonya’da yargı kurumlarının bağımsızlığı, 2015-2023 yılları arasında iktidarda bulunan PiS döneminden bu yana siyasi tartışmaların merkezinde yer alıyor.
Avrupa Birliği ve ülkedeki bazı hukuk çevreleri, PiS hükümetini Anayasa Mahkemesi başta olmak üzere yargı kurumları üzerinde siyasi kontrol kurmakla suçlamıştı. Söz konusu dönemde hayata geçirilen yargı reformları nedeniyle Avrupa Birliği, Polonya’ya para cezaları uygulamıştı.
2023 yılında iktidara gelen Donald Tusk hükümeti ise yargı bağımsızlığını yeniden sağlama sözü vermişti. Ancak hükümetin bu yöndeki düzenlemeleri, PiS’e yakın iki cumhurbaşkanının veto kararlarıyla karşılaşmıştı.
Anayasa Mahkemesi Başkanı’nın görevden uzaklaştırılmasıyla birlikte hükümet ve muhalefet arasındaki anlaşmazlık, protestoların da yaşandığı yeni bir aşamaya taşındı.
