Küresel piyasalarda haftanın ikinci süreç gününde yön sert biçimde aşağı döndü. Güney Kore’de KOSPI Endeksi yüzde 9’u aşan kayıpla üç ayın en düşük düzeyine inerken piyasada devre kesici ve program süreçlerini sınırlayan sistemler çalıştı.
Japonya’da Nikkei 225 Endeksi yüzde 4’ü aşan düşüş kaydetti. Satış dalgası Avrupa ve ABD vadeli endekslerine de taşınırken en sert baskı, yapay zekâ yatırımlarıyla temaslı teknoloji ve yarı iletken şirketlerinde görüldü.
Çip satışları Asya’yı sarstı
Güney Kore borsasındaki sert düşüşte endeks tartısı yüksek Samsung Electronics ve SK Hynix paylarındaki satışlar belirleyici oldu. SK Hynix yüzde 13’e, Samsung Electronics yüzde 10’a yaklaşan kayıplar yaşadı.
Japonya’da Kioxia payları yüzde 18’e varan düşüş kaydederken Tokyo Electron, Disco, Nikon ve Murata Manufacturing paylarında kayıplar yüzde 9’u aştı. Daha geniş kapsamlı Topix Endeksi de yüzde 3’e yakın geriledi.
Bölgedeki satış sırf Japonya ve Güney Kore ile sonlu kalmadı. Avustralya’da S&P/ASX 200 Endeksi yüzde 0,3, Singapur’da Straits Times Endeksi yaklaşık yüzde 0,5 kıymet kaybetti.
Nvidia haberi finansman korkusunu büyüttü
Teknoloji paylarındaki baskıyı, yapay zekâ yatırımlarının ulaştığı büyüklüğe ait yeni tasalar tetikledi. Nvidia’nın OpenAI’nin büyük data merkezi projesi için yaklaşık 250 milyar dolarlık finansman garantisi sağlamayı değerlendirdiği yönündeki haber, şirket paylarını yüzde 5 düşürdü.
Yatırımcılar, yapay zekâ altyapısına ayrılan dev bütçelerin şirket bilançoları, nakit akışı ve borçluluk üzerindeki tesirini yine sorgulamaya başladı. Bilgi merkezlerinin uzun vadede oluşturacağı gelir ile bugünkü sermaye harcamaları arasındaki fark, teknoloji rallisinin önündeki temel risklerden biri haline geldi.
Philadelphia Yarı İletken Endeksi’nin evvelki seansta yüzde 2,2 düşmesi, satış baskısının Asya seansına taşınmasına taban hazırladı. Endeks, haziran ayındaki rekor kapanış düzeyinin yaklaşık yüzde 21 altında bulunuyor.
Çin rekabeti baskıyı artırdı
Çin’in yarı iletken üretiminde dışa bağımlılığı azaltmaya yönelik adımları da Japon, Güney Koreli, Avrupalı ve ABD’li çip şirketlerine yönelik telaşları artırdı.
Çin’in yerli olarak geliştirilen daldırmalı derin ultraviyole litografi makinelerinin üretimine başladığı yönündeki haberler, gelişmiş çip üretim ekipmanı pazarındaki rekabetin büyüyebileceğine işaret etti. Bölümün önde gelen şirketlerinden ASML payları evvelki seansta yüzde 8,5 düştü.
Çinli bellek çipi üreticisi CXMT’nin Şanghay’daki birinci süreç gününde yüzde 466 yükselmesi de Çin’in yarı iletken dalına yönelik güçlü yatırımcı ilgisini gösterdi. Lakin CXMT payları salı günü birinci süreçlerde kazanımlarının bir kısmını geri verdi.
Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 1’i aşan düşüş kaydederken CSI 300 Endeksi’ndeki kayıp yüzde 2’yi geçti. Hong Kong’da Hang Seng Endeksi de erken saatlerdeki kazanımlarını geri vererek eksiye döndü.
Avrupa vadelileri temkinli açılışa işaret etti
Asya’daki teknoloji satışları Avrupa vadeli endekslerinde de hudutlu kayıplara sebep oldu. Euro Stoxx 50 vadeli endeksi yaklaşık yüzde 0,2, DAX vadeli endeksi yüzde 0,1 düşerken FTSE 100 vadeli endeksi yataya yakın negatif seyretti.
Avrupa piyasalarında gözler bilhassa ASML ve başka yarı iletken ekipmanı üreticilerinin paylarında olacak. Çin’in yerli litografi teknolojisinde ilerleme sağladığına ait haberlerin doğrulanması, Avrupa’nın teknoloji ihracatı ve pazar hissesi açısından yeni bir rekabet baskısı yaratabilir.
Petrol fiyatlarındaki düşüş sanayi, ulaştırma ve tüketim şirketleri açısından maliyet takviyesi sağlasa da teknoloji paylarındaki global satışın bu olumlu etkiyi sınırlaması bekleniyor.
Nasdaq vadelisi yüzde 0,8 geriledi
ABD vadeli endeksleri de yeni güne düşüşle başladı. Türkiye saatiyle sabah saatlerinde Nasdaq 100 vadeli endeksi yaklaşık yüzde 0,8, S&P 500 vadeli endeksi yüzde 0,3 ve Dow Jones vadeli endeksi yüzde 0,1 geriledi.
Wall Street’te evvelki seansta Dow Jones Sanayi Endeksi yüzde 0,51 yükselerek 52 bin 210 puandan kapanmıştı. S&P 500 yüzde 0,02 artışla 7 bin 413 puanda kalırken Nasdaq Bileşik Endeksi yüzde 0,18 düşerek 24 bin 932 puana gerilemişti.
S&P 500 içindeki 11 ana bölümün yedisi yükselmesine karşın yarı iletken paylarındaki kayıplar Nasdaq üzerinde baskı oluşturdu. Nvidia’nın yanı sıra Micron, AMD, Sandisk ve ASML’nin ABD’de süreç gören payları de satış gördü.
Petrol düştü fakat faiz telaşı bitmedi
ABD ile İran arasındaki ataklara ara verilmesi ve diplomatik görüşmelerin sürmesi petrol fiyatlarında düşüşü devam ettirdi. Brent petrol, pazartesi günkü yaklaşık yüzde 9’luk kaybın akabinde 87,55 dolar etrafına geriledi.
Petroldeki düşüş, güç kaynaklı enflasyon baskısının hafifleyebileceği beklentisini artırdı. Lakin bu rahatlama tahvil piyasasına hudutlu yansıdı. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 4 baz puan düşmesine karşın yüzde 4,64 etrafında kaldı.
Piyasalarda Fed’in 29 Temmuz’daki toplantısında 25 baz puanlık faiz artışı yapma ihtimali yüzde 38 seviyesinde fiyatlanıyor. Yüksek faiz ihtimali, büyüme ve teknoloji paylarına yönelik değerleme baskısının sürmesine sebep oluyor.
Dolar/yen paritesi 163,78 etrafında hareket ederek yaklaşık 40 yılın en yüksek düzeylerine yakın kaldı. Japonya Merkez Bankası’nın beklenenden daha yumuşak ileti vermesi halinde Japon yetkililerin döviz piyasasına müdahale edebileceği beklentisi de güçlendi.
Fed ve dev teknoloji bilançoları izlenecek
Küresel piyasaların yönünü haftanın kalanında merkez bankası kararları ve büyük teknoloji şirketlerinin bilançoları belirleyecek. Fed’in faiz kararı çarşamba günü açıklanacak. İngiltere Merkez Bankası perşembe, Japonya Merkez Bankası ise cuma günü toplanacak.
ABD’de Microsoft, Meta Platforms, Amazon ve Apple’ın ikinci çeyrek sonuçları açıklanacak. Yatırımcılar şirketlerin gelir artışından çok yapay zekâ yatırımları, data merkezi harcamaları ve nakit akışına ait açıklamalarına odaklanacak.
Fed kararının akabinde açıklanacak ABD büyüme ve şahsî tüketim harcamaları enflasyonu da faiz beklentilerini tekrar şekillendirebilir. Güçlü enflasyon verisi teknoloji paylarındaki satışları büyütebilirken daha zayıf bilgiler tahvil faizlerini aşağı çekerek piyasalara dayanak sağlayabilir.
