Çin, su zengini güney bölgelerinden kurak ve kalabalık kuzey eyaletlerine su taşımak amacıyla inşa ettiği devasa Güney-Kuzey Su Transfer Projesi’ni büyük oranda tamamladı. Toplam maliyeti 70 milyar doları aşan bu yapay altyapı ağı, yeraltı su seviyesi kritik derecede düşen Pekin ve Tianjin gibi metropollere hayati su tedariki sağlamaya başladı.
MEGA PROJENİN EKONOMİK MALİYETİ NE KADAR OLDU?
Projenin sadece doğu ve orta güzergahları için harcanan tutar 500 milyar yuanı (70 milyar dolar) geride bırakarak dünya tarihinin en pahalı altyapı yatırımlarından biri haline geldi. İnşaat çalışmaları kapsamında baraj gölü sahalarında ve kanal güzergahlarında bulunan Hubei ve Henan eyaletlerindeki yaklaşık 330 bin kişi evlerini terk ederek başka bölgelere yerleştirildi.
Güneydoğu Asya coğrafyasını kökten değiştiren bu yerinden edilme süreci, kuzeydeki şehirlere kesintisiz su ulaştırmanın en büyük insani bedeli olarak kayıtlara geçti. Yeraltı su seviyesi yılda 5 metre düşen ve su bulmak için 1 kilometre derinliğinde kuyular kazmak zorunda kalan başkent Pekin, bu proje sayesinde temiz su kaynağına kavuştu.
DOĞU VE MERKEZİ GÜZERGAHLARDA MÜHENDİSLİK NASIL ŞEKİLLENDİ?
Projenin doğu rotası, 2500 yıllık antik Büyük Kanal’ı devasa pompalar ve tünellerle modernize ederek Yangtze Nehri’nden su çekmeye başladı. Mühendisler, bu güzergahta suyun ilerlemesi için Sarı Nehir’in tam altından geçen devasa yeraltı tünelleri ve her biri bir şehre yetecek güçte 23 pompa istasyonu inşa etti.
Sistemin ana hattını oluşturan 1200 kilometrelik merkezi güzergah ise tek bir pompa motoru dahi kullanılmadan, tamamen yerçekimi gücüyle çalışıyor. Danjiangkou Barajı’nın yüksekliği artırılarak su seviyesi yükseltildi ve suyun kendi doğal eğimiyle hiçbir enerji harcamadan Pekin’e akması sağlandı.
ÇEVRESEL RİSKLER NELERDİR?
Henüz yapım aşamasına geçilmeyen batı güzergahı, nehir sularının Mekong ve Brahmaputra gibi uluslararası akarsulardan çekilecek olması nedeniyle Vietnam, Kamboçya ve Hindistan ile diplomatik kriz potansiyeli taşıyor. Ayrıca bu rotanın sık sık şiddetli depremler üreten Qinghai-Tibet Platosu’ndan geçecek olması mühendislik çalışmalarının ertelenmesine neden oluyor.
Uzun vadede ise küresel iklim değişikliği nedeniyle güney bölgelerinin kuruması ve buzulların hızlı erimesi, sisteme kaynaklık eden Yangtze Nehri üzerindeki baskıyı artırıyor. Çin mühendislik bulmacasını çözmüş olsa da projenin gelecekteki su sürekliliği tamamen doğa koşullarına bağlı kalmaya devam ediyor.
