ABD ve İran arasındaki gerginliği sona erdirmek amacıyla 20 milyar dolarlık dev bir anlaşmaya imza atılmak üzere. Axios’un ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre, müzakerelerin ana gündem maddesini dondurulmuş 20 milyar dolarlık İran fonunun serbest bırakılması oluşturuyor.
Söz konusu fonun serbest bırakılması karşılığında Tahran yönetiminin zenginleştirilmiş uranyum stokundan tamamen vazgeçmesi bekleniyor. Bu durum hem İran’ın dondurulmuş varlıklarına erişim talebini karşılıyor hem de ABD’nin nükleer silah üretimine karşı olan kırmızı çizgilerinin korunmasına olanak tanıyor. Pakistan yönetimi, ABD ve İran’ın bir sonraki görüşmesinden resmi bir barış anlaşması çıkmasını beklediğini kamuoyuna duyurdu.
MÜZAKERELERDE KRİTİK EŞİK: ANLAŞMANIN ÇIKMAZLARI
Hafta boyunca yapılan görüşmelerde istikrarlı bir ilerleme kaydedilse de taraflar arasında halen önemli görüş ayrılıkları bulunuyor. ABD Başkanı Trump, pazar günü İslamabad’da gerçekleşmesi beklenen ikinci tur görüşmelerle bu anlaşmayı imzalamayı planlıyor. Pakistan bu süreçte başat arabuluculuk görevini üstlenirken; Mısır ve Türkiye de “perde arkasından” sürece destek veriyor.
Axios’a göre Trump yönetiminin öncelikli hedefi, İran’ın yer altı tesislerindeki yaklaşık iki bin kilogramlık uranyum stokuna erişimini engellemek. Özellikle yüzde 60 saflık oranına ulaşmış olan 450 kilogramlık stok, Washington tarafından en büyük tehdit olarak görülüyor. Taraflar, bu stokun geleceği ve serbest bırakılacak nakit paranın hangi şartlarda kullanılacağını tartışmaya devam ediyor.
20 MİLYAR DOLARLIK UZLAŞI ÖNERİSİ
ABD başlangıçta insani yardım için 6 milyar dolar önermiş olsa da İran tarafı 27 milyar dolar talep etti. Mevcut müzakerelerde ise 20 milyar dolarlık bir rakam üzerinde duruluyor. Uzlaşı önerisi; nükleer malzemenin bir kısmının üçüncü bir ülkeye gönderilmesini ve geri kalanının uluslararası denetim altında seyreltilmesini içeriyor.
MUTABAKAT ZAPTI İMZALANACAK
Görüşülen mutabakat zaptı, İran’ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerine yönelik “gönüllü bir duraklama” maddesini de kapsıyor. ABD bu sürenin 20 yıl olmasını talep ederken, İran tarafı 5 yıl süresinde ısrar ediyor. Arabulucular bu uçurumu kapatmak için yoğun mesai harcıyor.
Anlaşma şartlarına göre İran, sadece tıbbi izotop üretimi için araştırma reaktörlerine sahip olabilecek. Ayrıca tüm nükleer tesislerin yer üstünde kurulması ve mevcut yer altı tesislerinin devre dışı kalması şartı koşuluyor. Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik durumu da masadaki bir diğer önemli başlık olarak öne çıkıyor; ancak bu konuda henüz tam bir fikir birliği sağlanamadı.
