UAEA 69. Genel Konferansı, kurumun Viyana’da bulunan genel merkezinde başladı.
“Nükleer Alanda Global İşbirliği” temasıyla düzenlenen konferansa, birçok ülkeden bakanlık seviyesinde katılım oldu.
UAEA Başkanı Grossi, yaptığı konuşmada, askeri çatışmaların yaşandığı, nükleer normların aşındığı, yoksulluk ile refah ortasındaki uçurumun giderek büyüdüğü son derece güçlü bir periyotta bu konferansı gerçekleştirdiklerini lisana getirerek, bu türlü vakitlerde memleketler arası kuruluşların, işlerine olduğu yerden devam etmek ile zorluğun üstesinden gelmek için harekete geçmek halinde iki seçeneği olduğunu söyledi.
Grossi, UAEA’nın da bu doğrultuda, nükleer silahların yayılması riskini azaltmanın yanı sıra birçok alanda faaliyet yürüttüğünü vurguladı.
Geçen hafta Mısır’ın başşehri Kahire’de İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile yaptığı görüşmeyi hatırlatan Grossi, orada UAEA’nın İran’daki kontrollerinin tekrar başlaması konusunda pratik adımlar üzerinde çalıştıklarını aktardı.
“Bir an için düşünün: Birkaç ülke yerine 20 ya da 25 ülkenin nükleer silahlarla donanmış olduğu bir dünya”
Grossi, UAEA müfettişlerinin İran’a geri dönmesi ve kontrol faaliyetlerine tekrar başlamasının yeterli bir işaret olacağını söz etti.
Nükleer silahların yayılması kaygısını paylaştıklarını anlatan Grossi, “Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getiren kimi ülkelerde bile artık nükleer silah edinip edinmeme konusu açıkça tartışılıyor. Bir an için düşünün: Birkaç ülke yerine 20 ya da 25 ülkenin nükleer silahlarla donanmış olduğu bir dünya.” diye konuştu.
Grossi, bu konuda UAEA ve NPT’nin rolünün çok kıymetli olduğuna işaret etti.
“İsrail, diplomasi ve barış yolunu daima olarak sabote etmeyi de amaçlıyor”
İran Atom Enerjisi Kurumu Lideri Muhammed İslami de yaptığı konuşmada, UAEA’nın, tarihinin en kritik periyotlarından birini yaşadığını belirtti.
NPT ve memleketler arası hukukun bütünlüğünün, İsrail idaresi ve ABD’nin saldırgan aksiyonları sonucu önemli ziyan gördüğünü lisana getiren İslami, 13 Haziran’da İsrail’in İran’a taarruz düzenlediğini anımsattı.
İslami, UAEA İdare Konseyinin İran aleyhinde “siyasi amaçlı” kararı kabul etmesinden yalnızca saatler sonra yapılan bu atakta, Ajans’ın kontrolündeki nükleer tesislerin amaç alındığını, nükleer bilim insanları ve çok sayıda sivilin öldüğünü ve yaralandığını anımsattı.
İslami, 22 Haziran’da ise ABD’nin, milletlerarası hukuku açıkça ihlal ederek bu akınlara katıldığını tabir etti.
İran’ın bu hücumlara “unutulmaz” karşılıklar verdiğini belirten İslami, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“İran’ın düşmanları, nükleer bilim ve teknoloji, nükleer bilgi birikimi ve sanayinin İran’da esaslı ve derin bir geçmişe sahip olduğunu, askeri hücum ve suikastlarla ortadan kaldırılamayacağını bilmelidir. Çocuk katili ve soykırımcı siyonist rejimin cürümleri, yalnızca İran’ın nükleer tesislerini yok etmekle kalmayıp, diplomasi ve barış yolunu daima olarak sabote etmeyi de amaçlıyor.”
İslami, İran’ın nükleer tesislerine yönelik hücumların şiddetle kınanması tarafındaki resmi yazışmalarına ve talebine karşın, Ajans’ın bu akınları kınamadığını, kendi güvenlik sistemlerinin bütünlüğünü koruyamadığını ve yasal vazifesini yerine getirmediğini belirtti.
Muhammed İslami, “(UAEA) Kurumun, bilhassa de Başkan’ın (Grossi) bu sessizliği ve eylemsizliği, kurumun tarihinde bir leke olarak kalacaktır.” dedi.
“İran’ın nükleer silahlanma yolu büsbütün ortadan kaldırılmalıdır”
ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise ABD’nin, en yüksek güvenlik ve emniyet standartlarına sahip barışçıl nükleer teknolojinin teşvik edilmesi için UAEA ve üye devletlerle işbirliği yapmaya kararlı olduğunu lisana getirdi.
Wright, “İran’ın yükümlülüklerini ihlal etmesinin, NPT rejimi için en önemli tehdidi” oluşturduğunu belirterek, Tahran’ın “UAEA’ya karşı şeffaf olmaması ve nükleer silahlanma çabalarının” kabul edilemez olduğunu vurguladı.
Bakan Wright, “Henüz yeterince açık değilse, İran konusunda ABD’nin tavrını tekrar belirtmek isterim. İran’ın tüm zenginleştirme ve tekrar sürece kapasiteleri dahil olmak üzere nükleer silahlanma yolu büsbütün ortadan kaldırılmalıdır.” değerlendirmesinde bulundu.
Wright, İran’ı, yükümlülüklerine uymaya ve UAEA müfettişlerine ilgili tesislere manisiz erişim imkanı sağlamaya çağırdı.
