Şekib Avdagiç, AA’ya yaptığı değerlendirmede, yılın başında patlak veren ABD/İsrail-İran Savaşı’nın beklenmedik bir güç maliyeti şoku getirdiğini belirterek, güç fiyatlarının yüksek ve oynak seyrettiğini, tedarik sınırlarında ve dış ticarette belirsizliğin arttığını söyledi.
Dış kaynaklı baskının hem enflasyon üzerinde hem de ihracatçının maliyetleri üzerinde ek yük oluşturduğunu anımsatan Avdagiç, “İlk yarıyı zorlandığımız ancak dirençli kaldığımız bir periyot diye özetleyebiliriz.” tabirlerini kullandı.
Avdagiç, makro tarafta dezenflasyon patikasında kalmanın değerli bir kazanım olduğuna işaret ederek, “Enflasyon haziranda yıllık yüzde 32 düzeyinde gerçekleşti, aylık artış yüzde 1’in altına inerek son altı ayın en düşüğü oldu. Bu, uygulanan programın fiyat istikrarı tarafında, dış şoklara karşın uzaklık katettiğinin işareti ve değerli.” değerlendirmesinde bulundu.
Ekonominin büyüdüğünü ancak endüstrinin büyümediğini lisana getiren Avdagiç, “İlk çeyrekte iktisat yüzde 2,5 büyürken, sanayi yüzde 0,8 daraldı. Bunu dikkate alarak önlemlerimizi devreye almamız gerekiyor. Öteki yandan iktisat programının üç yılını doldurduğu bu periyotta yurt içi maliyetlerle kur arasında önemli bir makas açıldı. Yılın birinci 6 ayında sepet kurun ortalama artışı yüzde 7,03 iken, TÜFE-ÜFE ortalaması yüzde 16,9 oldu. Gerçek dalın beklentisi bu makasın kapanması, kur ile enflasyon arasındaki korelasyonun istikrara getirilmesi.” diye konuştu.
Avdagiç, makro göstergelerde tablonun düzeldiğini fakat bunun endüstrici ve ihracatçıya yansımadığını, sıkışıklığın devam ettiğini belirterek, “Dezenflasyonun gerçek kesime rahatlama olarak yansıması için finansman maliyetleri ve kur manasında daha makul düzeylerin oluşması gerekir.” dedi.
“Bankacılığın yanında sermaye piyasaları ve yeşil tahvil üzere araçları büyütmeliyiz”
İTO Başkanı Avdagiç, ihracatçının güçlü performans sergilediğini söz ederek, kur, iç maliyetler ve finansman makasının karlılığı önemli biçimde sıkıştırdığını söyledi.
Sıkı duruş korunurken, üretime, yatırıma ve ihracata dönük seçici ve maksatlı kredi kanallarının açık tutulmasını beklediklerini aktaran Avdagiç, “Yani ‘herkese ucuz para’ değil, ‘üreten ve ihraç edene erişilebilir finansman’. Bu ayrımı çok önemsiyoruz.” biçiminde konuştu.
Avdagiç, enflasyonla çabayı zayıflatmayan, üretimin devam etmesini sağlayan yolun varlığına dikkati çekerek, şunları kaydetti:
“Düşük katma değerli üretimle küresel rekabette yoruluyoruz, teşvikleri yüksek teknolojiye, AR-GE’ye, yerli ve yeşil üretime yönlendirmemiz gerekiyor. Cari açığımızın ve maliyet baskımızın değerli bir kısmı güç ithalatından kaynaklanıyor, yenilenebilir güç ve yerlileştirme bu yüzden hem ekonomik hem stratejik bir öncelik. Mesleksel eğitimi sahanın gerçek gereksinimine nazaran tekrar kurgulamalı, işletmelerle iç içe modelleri güçlendirmeliyiz. Bankacılığın yanında sermaye piyasaları ve yeşil tahvil üzere araçları büyütmeliyiz.”
“Üretime, yatırıma ve ihracata dönük amaçlı takviyelerin ve teşvik paketinin alana süratli yansımasını bekliyoruz”
Şekib Avdagiç, büyük ölçekli, ihracatçı ve kurumsal şirketlerin yapay zeka ve dijitalleşmede önemli aralık katettiğini belirterek, KOBİ’lerde hazırlık seviyesinin şimdi istek edilen yerde olmadığını lisana getirdi.
Üretimde, lojistikte, pazarlamada teknolojiyi işinin merkezine koyan firmaların global oyuncularla rahatlıkla yarıştığını söz eden Avdagiç, “İstanbul Ticaret Odası olarak asıl vazifemiz tam da bu köprüyü kurmak, farkındalık, eğitim, mentörlük ve erişilebilir dijital çözümlerle KOBİ’lerimizi bu treni kaçırmadan taşımak.” dedi.
Avdagiç, ABD-Çin rekabeti ve Avrupa’nın tedarik zincirlerini daha inançlı ve daha yakın coğrafyalara kaydırma eğiliminin Türkiye için tarihi bir pencere açtığına işaret ederek, “Coğrafi konumumuz, Gümrük Birliği üzerinden Avrupa’ya entegrasyonumuz, genç ve üretken iş gücümüz, esnek ve süratli üretim yeteneğimizle Türkiye, Avrupa’nın doğal üretim üssü olmaya en güçlü aday ülkelerden biri.” diye konuştu.
Yılın ikinci yarısında gerçek dalın iktisat idaresinden beklentilerini pahalandıran Avdagiç, “İkinci yarıda gerçek kesimin iktisat idaresinden beklentisi net. Dezenflasyonun kararlı biçimde sürdürülmesi ve bunun açtığı alanın, kademeli ve öngörülebilir bir faiz normalizasyonuna dönüştürülmesi değer taşıyor.” iletisini verdi.
Avdagiç, “Enflasyon haziranda yine aşağı yönü gösterdi, bu eğilim korunursa yılın kalanında gerçek bölümün üzerindeki finansman yükü bir nebze hafifleyebilir. Üretime, yatırıma ve ihracata dönük amaçlı dayanakların ve teşvik paketinin alana süratli yansımasını bekliyoruz.” dedi.
“AB, güçlü, entegre ve sağlam bir üretim ortağını görmezden gelemez”
Avdagiç, yılın ikinci yarısında ihracat tarafında optimist olduğunu belirterek, birinci yarının rekor performansının Körfez ve Orta Doğu’da barış ümitlerinin güçlenmesiyle ikinci yarıda daha da olumluya dönebileceğini kaydetti.
Büyümede ölçülü bir toparlanma, endüstride ise kademeli bir nefes alma öngördüklerini kaydeden Avdagiç, “Ancak bunu açık yüreklilikle söyleyeyim, bu görünüm, jeopolitik risklerin denetim altında kalmasına ve güç fiyatlarındaki dalgalanmanın yatışmasına bağlı.” açıklamasını yaptı.
Avrupa Birliği’nin (AB) Çin’e bağımlılığını azaltmak ve tedarik zincirlerini teminat altına almak istediğini belirten Avdagiç, “İşte tam da bu noktada Türkiye masada olmalı. Gümrük Birliği’nin hizmetleri, tarımı, kamu alımlarını ve dijital ticareti kapsayacak formda güncellenmesi hem bizim hem de Avrupa’nın çıkarına. AB kendi ekonomik güvenliğini ararken yanı başındaki güçlü, entegre ve emniyetli bir üretim ortağını görmezden gelemez.” halinde konuştu.
Avdagiç, yeşil mutabakat ve sonda karbon düzenlemesi üzere başlıkların da Türkiye için hem bir ahenk yükü hem de bir fırsat olduğuna işaret ederek, “Bu ahengi erken tamamlarsak Avrupa pazarında avantaj sağlarız. Karşılıklı çıkar bu kadar açıkken, Türkiye-AB ekonomik münasebetlerinin önümüzdeki devirde derinleşeceğine dair ümidimi koruyorum.” tabirlerini kullandı.
“Türk savunma endüstrisi ittifakın tedarik zincirine paha katan bir aktör”
Şekib Avdagiç, ABD’nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası (CAATSA) yaptırımlarının kaldırılması yönündeki iradenin en üst seviyede ortaya konmuş olmasının Türkiye ve ABD ekonomik ilgilerinin bütününü tekrar şekillendirecek bir eşik olduğunu vurguladı.
Savunma endüstrisi tarafında tablonun bugün prestijiyle çok daha net olduğunun altını çizen Avdagiç, “F-35 programına dönüş ihtimalinin tekrar masaya gelmesi, KAAN için motor tedarikinin konuşulur hale gelmesi ve ASELSAN, ROKETSAN, STM üzere şirketlerimizin NATO’nun büyük ölçekli ortak programlarına dahil olması, bize şunu gösteriyor, Türk savunma endüstrisi artık sadece kendi gereksinimini karşılayan değil, ittifakın tedarik zincirine bedel katan bir aktör.” diye konuştu.
Avdagiç, asıl ivmeyi ticaret ve yatırım sayılarında görmek istediklerini lisana getirerek, “(Erdoğan ve Trump) İki önderin koyduğu 100 milyar dolarlık ticaret amacı yıllardır konuşuluyor ancak hacmimiz hala 40-48 milyar dolar bandında seyrediyor. İtimat ikliminin normalleşmesiyle beyaz eşyadan otomotive, hazır giysiden makine ve elektronik-elektriğe kadar rekabet gücümüzün yüksek olduğu bölümlerde bu maksada süratle yaklaşabiliriz.” diye konuştu.
Yaptırımların kalkması ile milletlerarası finans kuruluşlarının ve yatırım fonlarının Türkiye’ye bakışındaki risk priminin düşeceğini lisana getiren Avdagiç, “Engelin kalkması, yapay zekadan yarı iletkene, savunma teknolojilerinden yeşil dönüşüme uzanan alanlarda ortak AR-GE ve ortak üretim kapılarını aralar.” değerlendirmesinde bulundu.
“SEPA’ya iştirak, Türkiye’nin Avrupa’nın finansal altyapısına daha derinden entegre olması demektir”
İTO Başkanı Şekib Avdagiç, Türkiye’nin Tek Euro Ödeme Alanı’na (SEPA) iştirak için niyet mektubunu Avrupa Ödemeler Konseyine iletmesinin iş dünyası için teknik bir ödeme düzenlemesinden çok daha fazlasını tabir ettiğini söyledi.
AB’nin Türkiye’nin uzun yıllardır en büyük ticaret ortağı olduğunu kaydeden Avdagiç, “Her gün binlerce üyemiz Avrupalı muhatabıyla euro cinsinden ödeme trafiği yürütüyor. Bugün bu ödemeler birden fazla vakit yüksek kurullarla, gün kayıplarıyla ve belgisiz valör süreçleriyle yapılıyor.” sözlerini kullandı.
Avdagiç, SEPA üyeliğinin hudut ötesi euro transferlerini adeta yurt içi bir havale suratına ve maliyetine indireceğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:
“Bu, bilhassa nakit akışı hassasiyeti yüksek olan KOBİ’lerimiz ve ihracatçılarımız için direkt bir rekabet avantajıdır. Problemin bir de sembolik boyutu var. Türkiye’nin Tek Euro Ödeme Alanı’na katılması, Türkiye’nin Avrupa’nın finansal altyapısına daha derinden entegre olması, öngörülebilirliğin ve karşılıklı itimadın tescili demektir. Bu adımı, Gümrük Birliği’nin modernizasyonu ve vize serbestisi üzere başlıklarla birlikte ekonomik bağlantılarımızda yeni bir olgunlaşma periyodunun işareti olarak görüyorum. İstanbul Ticaret Odası olarak sürecin en kısa müddette tamamlanmasını ve üyelerimizin bu kolaylıktan bir an evvel faydalanmasını temenni ediyoruz.”
