Türkiye’de sermaye piyasalarını sarsan fon skandalında, mağdurların haklarını arama süreci devam ederken Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) yeni bir adım geldi. SPK, tasfiye altındaki yatırım fonlarında fahiş kazanç elde edenlerin tutarları gönüllü olarak iade edebilmeleri için her fon adına “İsteğe Bağlı İade Hesapları” açıldığını duyurdu. Yapılan açıklamaya göre iade edilen paralar, ilgili fonların tasfiye varlıklarına dahil edilecek ve doğrudan mağdurlara yapılacak ödemelerde kullanılacak.
Bu düzenleme kısa sürede tartışma yarattı. Eleştirmenler, uygulamanın sorumluların hukuki takibine engel teşkil edip etmeyeceğini ve gönüllü iadenin hangi usule göre değerlendirileceğini sorguluyor. Kamuoyunda “Bu, bir tür affa dönüşür mü?” gibi ciddi kaygılar dile getirildi.
Eleştiriler ve uzman görüşleri
İktisatçı İnan Mutlu, uygulamayı sert sözlerle eleştirdi. Mutlu, “Vurgunculara af hesabı açıldı” diyerek bu yaklaşımı ‘rezillik’ olarak nitelendirdi. Ona göre, SPK ile iade eden kişi arasında fahiş kazancın nasıl belirleneceği belirsiz. Ayrıca, etkin pişmanlık gibi hukuki düzenlemelerin şartlarının göz önünde tutulup tutulmadığı net değil.
Mutlu, gönüllü iadenin soruşturmadan kaçma olasılığını doğurabileceğini belirtti: “Kişi ‘suç işlemedim, fahiş kazanç elde ettim’ dediğinde bunun affa dönüşüp dönüşmeyeceği açıklanmalı.” Bu yüzden, süreçte açıklık ve hukuki kesinlik talep ediyor.
İade edilen tutarların kullanımı
SPK açıklamasına göre, açılan hesaplar Birleşik Fon Bankası nezdinde TMSF adına oluşturuldu. Bu hesaplara yatırılan tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiye malvarlığına dahil edilecek; başka fon veya hesaba aktarılamayacaklar. İade edilen paralar, tasfiye görevini yürüten T.C. Ziraat Bankası A.Ş. ve Türkiye İş Bankası A.Ş.’ye aktarılacak ve söz konusu fonun katılma payı sahiplerine yapılacak ödemelerde kullanılacak.
Önemli sorular
- Gönüllü iade hukuki sorumluluğu ortadan kaldırır mı? Bu konuda net bir düzenleme veya kamuoyuna yapılan açıklama bulunmuyor; şeffaflık talebi yüksek.
- Fahiş kazancın ölçüsü nasıl belirlenecek? SPK’nın ve iade edenlerin kriterleri açıkça duyurulmalı, aksi durumda uygulama tartışmalı kalır.
- Gelecekte soruşturma kapsamında neler yaşanabilir? İade edenlerin ileride soruşturmaya dahil olup olmayacağı, hukuki süreçlerin nasıl işleyeceği belirsiz.
Sonuç olarak, SPK’nın başlattığı “İsteğe Bağlı İade Hesapları” uygulaması mağdurların ödeme süreçlerinde kullanılmak üzere düzenlenmiş olsa da hukuki açıklık ve şeffaflık talepleri sürüyor. Yetkililerden, uygulamanın detayları, değerlendirme kriterleri ve hukuki sonuçlara ilişkin kesin bilgiler bekleniyor.
