Türkiye’de Gıda Enflasyonu: Korkutucu Rakamlar
Türkiye’de gıda enflasyonu, pandeminin yaşandığı 2020 yılından sonra hiç olmadığı kadar yükseldi. Salgının ardından patlak veren ekonomik kriz, hükümetin faiz indirme kararı ve Türk Lirası’nın dolar karşısında yaşadığı büyük değer kaybı, gıda fiyatlarının artmasına sebep oldu. Stokçulara yapılan baskınlar ve fahiş fiyat denetimleri, bu artışın önüne geçmekte yetersiz kaldı. Eylül 2024’te gıda enflasyonu %43’e kadar düşmesine rağmen, Kasım ayında yeniden %50’ye yaklaştı.
BBC, gıda enflasyonundaki bu artışı, Türk mutfağının en sevilen yemekleri üzerinden hesapladı. 4 kişilik beğendili kebap, tavuk güveci, menemen, hamsili pilav ve İzmir köfte gibi yemeklerin girdi maliyetleri baz alınarak yapılan bu hesaplama, 2009-2024 yılları arasındaki fiyat değişimlerini gözler önüne serdi.
Son 5 Yılda Şok Edici Zamlar
2014 yılında 4 kişilik tavuk güvecinin maliyeti sadece 13 lira 3 kuruşken, 2024’te bu rakam tam 137 lira 9 kuruşa çıkmıştır. Maliyetlerin son 15 yılda %1.742, son 10 yılda %930.75 ve son 5 yılda ise %530 oranında arttığı görülmektedir.
Kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi olan menemenin maliyeti, 2024’te 2019’a göre %816.3 artış gösterdi. 10 yıllık değişim oranı ise %2.094 olarak kaydedildi. Menemenin maliyeti 4.3 liradan 94.38 liraya fırladı.
Hamsili pilavın maliyeti de dikkat çekici bir artış gösterdi. Son 15 yılda %2.374, son 5 yılda ise %828.3 yükseldi. 2024’te, 2019’a kıyasla %828.3 artan hamsili pilavın maliyeti, 32 lira 15 kuruştan 520 lira 57 kuruşa çıktı.
İzmir köftenin maliyeti ise 10 yılda %1.381 artarak 17 lira 4 kuruştan 257.75 liraya yükseldi. İçinde kıyma, domates, patates, ekmek ve soğan gibi temel gıda maddelerinin bulunduğu bu yemeğin maliyeti, 15 yılda %2.485 ve son 5 yılda %818.9 arttı.
Beğendili Kebapta Fırtına Gibi Artış
Son olarak, kuzu eti ve patlıcan ile yapılan beğendili kebabın maliyeti de 2014 yılında 20 lira 25 kuruş iken, 2024’te 534 lira 35 kuruşa yükselmiştir. 10 yıllık değişim oranı ise %2.538 olarak kaydedilmiştir.
Bu rakamlar, Türkiye’de gıda enflasyonunun ne kadar ciddi bir sorun haline geldiğini ve halkın alım gücünün nasıl etkilendiğini açıkça göstermektedir.
