Güneydoğu Anadolu’da toplam ihracat içindeki yüzde 30’u aşan hissesi ile ihracat liderliğini elinde bulunduran hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri bölümünün Ocak-Temmuz periyodunda ihracatı yüzde 6,6 artışla 2 milyar doları geçti. İhracatta tonaj olarak yüzde 0,3 artışla 2,5 milyon tonu aşılan bu devirde yaklaşık 250 bin ton ayçiçek yağı ihracatı ile 365,3 milyon dolar gelir elde edildi ve Türkiye’nin toplam ayçiçek yağı ihracatı içinde Güneydoğu’nun hissesi yüzde 57,6 olarak gerçekleşti.
Afrika’ya ihracat artışının yüzde 28,6’ya ulaşarak ivmesini koruduğu bu periyotta Irak pazarında yaşanan yüzde 9,5’lik gerileme 60 milyon doların üzerinde gelir kaybı getirdi. Irak’a hububat ihracatında en fazla düşüş pastacılık eserleri ile değirmencilik eser kümelerinde gözlemlenirken, Suriye pazarında yakalanan 55,3 milyon dolarlık ihracat artışı bu kayıpları dengeledi.
Irak’a gerçekleşen ihracatında yaşanan gerilemeyi değerlendiren Kadooğlu bu durumun özellikle Irak’ın uygulamaya koyduğu yeni gümrük ve sevkiyat düzenlemeleri, kuzey–güney geçişlerinde yaşanan siyasi tansiyonlar, bazı eser kümelerinde artan gümrük vergileri, lojistik süreçlerdeki aksamalar ve başta Rusya olmak üzere rakip ülkelerin agresif pazar stratejilerinin birleşen etkilerinden kaynaklandığını söyledi.
Kadooğlu şöyle devam etti: “Taşıma maliyetlerini ve transferlerde operasyonel yükü artıran uygulamalar olabiliyor. İhracatçı firmalarımızın karşılaştığı sıkıntıların tahlili için hem Irak merkezi hükümeti hem de bölgesel idare nezdinde ağır temaslar yürütüyoruz, gümrük prosedürlerinin basitleştirilmesi, ticareti yavaşlatan bürokratik mahzurların kaldırılması ve karşılıklı ticaretin kolaylaştırılması istikametinde taleplerimizi yineliyoruz.
Ayrıca alternatif lojistik kanallarının oluşturulması, Irak pazarında Türk eserlerinin rekabet gücünü artıracak ticaret mutabakatlarının geliştirilmesi ve sektörel tanıtım faaliyetlerinin güçlendirilmesi için çalışmalarımız var. Bölge ihracatçılarımızın Irak pazarındaki güçlü konumlarını koruyabilmeleri için hem kısa vadeli tahlil adımlarını hem de uzun vadeli stratejik işbirliklerini kararlılıkla hayata geçirmeye devam ediyoruz.”
“Suriye’ye ihracat yıl sonunda 2 milyar doları geçer”
Türkiye ve Suriye arasında yeni jenerasyon kapsamlı ekonomik paydaşlık muahedesi tesis edilmesi kapsamında imzalanan mutabakatlardan birinin tarafı olduklarının altını çizen Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Lideri Celal Kadooğlu şunları söyledi: “Türkiye-Suriye Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi’nin çalışmaları kapsamında, Güneydoğu Anadolu Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği olarak Şam Ticaret Odası ve Halep Ticaret Odası ile birer mutabakat zaptı imzaladık.
TİM Suriye Masası olarak ayrıyeten Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı heyetiyle de bir ortaya geldik ve Türkiye-Suriye ticari ilgileri, bölgesel yatırım konuları ve kurumlar ortası iş birliğine yönelik değerlendirmelerde bulunduk. İki ülke ortasında ticari bağları geliştirme konusunda büyük bir istek ve karşılıklı inanç mevcut.
Suriye ile daha evvel imzalanan lakin 2011’den sonra fiilen işlemeyen özgür ticaret mutabakatının yerine, çok daha kapsamlı bir ekonomik iştirak mutabakatı yapılması istikametinde Bakanlığımızın değerli teşebbüsleri var. Bu süreçte Suriye İktisat ve Sanayi Bakanı’nın, Türkiye’nin kendileri için ikinci bir vatan olduğunu ve pazarlarımızı entegrasyon içinde büyütme dileğini söz etmesi, itimadımızı tazeledi.”
Türkiye’nin Suriye’ye ihracatının yüzde 49,3 artışla 1,2 milyar doları aştığı yılın birinci 7 ayında Güneydoğu’nun hissesinin 500 milyon dolara yaklaştığını belirten Kadooğlu şunları söz etti: “Güneydoğu Anadolu’nun Suriye’ye ihracatında 7 aylık devirde yüzde 41 yükseliş oldu ve bu sayede geçen yılın birebir devrine nazaran 150 milyon dolara yaklaşan bir gelir artışı oldu.
Mevcut sipariş ortamına nazaran yıl sonuna kadar Türkiye’nin Suriye’ye ihracatının 2 milyar doları aşmasını, bölgemizin ise 1 milyar dolara yaklaşmasını bekliyoruz. Hububat dalı toplam ihracatımızda birinci sıradaki yerini korumakla birlikte, iki ülke arasında bilhassa kimyevi hususlar ve mamulleri, su eserleri ve hayvansal mamuller ile elektrik-elektronik üzere farklı kesimlerde önemli bir hareketlilik gözlemliyoruz. 27 Ağustos – 5 Eylül 2025 tarihlerinde düzenlenecek olan 62. Şam Memleketler arası Fuarı kapsamında ulusal stantla bir iştirak tertibimiz olacak. Bu aktifliğin karşılıklı yatırım fırsatlarının hayata geçirilmesine yönelik kıymetli fırsat sunacağını düşünüyoruz.”
