Finansman yükünü hafifleten ve kârları artıran ekosistem kaide

Ferit PARLAK

Ankara Sanayi Odası’nın (ASO) haziran oda mec­lisi ile 2. ve 3. OSB müte­şebbis heyet müşterek toplantı­ları dün gerçekleştirildi. Burada bir konuşma yapan ASO Başka­nı Seyit Ardıç, Türkiye’nin tü­ketim ile “kalitesiz bir büyüme” yaşadığına dikkat çekti. Ardıç, “Ekonomi büyüyor; fakat bu bü­yüme üretimden çok tüketime dayanıyor. İç tüketim büyümeyi taşırken sanayi, yatırım ve ihra­cat zayıflıyor. İhracattaki daral­ma, yatırımlardaki ivme kaybı ve sanayi üretimindeki düşüş, büyümenin kalitesi bakımın­dan önemli bir ihtardır. Meğer ka­lıcı büyüme, tüketimden değil üretimden gelir. Bu yüzden artık büyümenin oranı kadar, hangi kaynaktan beslendiği de önem­lidir” dedi.

“Faturayı sanayi ödüyor”

Enflasyonla gayret ve makroekonomik istikrar ama­cıyla uygulanan sıkı para ve ma­liye siyasetlerinin faturasını en çok endüstrinin ödediğini, uzun müddettir alanda gördüklerine vurgu yapan Ardıç, “Açıklanan datalar bu tespitimizi doğruladı. 2026’nın birinci çeyreğinde büyüme yüzde 2,5 ile beklentilerin altın­da kaldı; bir evvelki çeyreğe nazaran büyümenin sıfıra yakın seyret­mesi, iktisatta bariz bir iv­me kaybına işaret ediyor” diye konuştu.

Sanayideki ivme kaybını yal­nızca makro göstergelerde de­ğil, firmaların bilançolarında da net biçimde görüldüğünü lisana getiren Ardıç şunları söyledi:

“Asıl kırılma; firmaların ma­li yapılarında, kârlılıklarında ve finansman yüklerinde kendini gösteriyor. Sanayimiz üretme­ye, ihracat yapmaya ve ekono­minin ana taşıyıcı kolonu olma­ya devam ediyor; fakat bunu artık çok daha güç şartlarda yapıyor. Gerçekten üretimden satışlar no­minal olarak yüzde 28 artmış görünse de bu artışın gerçek karşı­lığı sadece yüzde 2,1 düzeyin­de kalıyor. Yani sayı büyük, çıkar küçük.”

Kârlılıkta önemli sıkıntılar oldu­ğunun altını çizen Ardıç, “ Veri­ler, sanayicimizin daha çok üre­tip daha çok sattığını ancak birebir oranda kâr edemediğini göste­riyor. Bugün büyük sanayi ku­ruluşlarımızda faaliyet kârı­nın neredeyse tamamı, yaklaşık yüzde 85’i finansmana gidiyor. Yani endüstrici alın teriyle kaza­nıyor, kazandığını faize veriyor; bu durum işletme sermayesini ve rekabet gücünü direkt kı­sıtlıyor” dedi.

“Maliyet baskısı kalıcı hale geliyor”

Aynı ölçüde güçle üre­time devam eden firmala­rın kârlılığındaki önemli geri­lemenin, endüstricinin bugün çok düşük kâr marjlarıyla, hat­ta kimi durumlarda ihracat pa­zarlarını kaybetmemek için za­rarına üretim yapmak zorun­da kaldığını gösterdiğini tabir eden Ardıç şöyle devam etti: “Firmalarımız, ‘bu güç günler geçecek’ beklentisiyle üretim­den, istihdamdan ve yatırımdan kopmamaya çalışıyor.

Ancak mevcut tablo bize, beklediğimiz o rahatlama devrinin bir tür­lü gelmediğini; tersine maliyet, finansman ve talep baskılarının kalıcı hale gelme riski taşıdığı­nı gösteriyor. Sanayideki bu KA­YIP süreksiz bir yavaşlama olarak görülmemeli. Üretim kapasite­si, rekabet gücü ve firmalarımı­zın mali dayanıklılığı tıpkı anda baskı altındadır. Önümüzdeki periyodun önceliği; endüstricinin finansman yükünü hafifleten, kârını güçlendiren, teknolo­jik dönüşümünü hızlandıran ve üretim kapasitesini kalıcı bi­çimde destekleyen bir sanayi ekosistemi kurulması olmalı­dır.” “Ekonomi siyasetleri etki­li sonuç üretmeli”

“Arzu edilen sıçramayı gerçekleştiremedik”

Ekonomi siyasetlerinin za­manında, kararlı ve tesirli sonuç üretmesi gerektiğini lisana geti­ren Ardıç, “Aksi hâlde meseleler çözülmek yerine derinleşir; za­manında yönetilebilecek den­gesizlikler daha karmaşık ve maliyetli hâle gelir. Ülkemizin gereksinimi; üretim üzerindeki bas­kıyı azaltan, fiyat istikrarını ka­lıcı kılan ve büyüme kapasite­sini koruyan bütüncül bir eko­nomi siyasetidir. Enflasyonla uğraş fakat para politika­sı, maliye siyaseti, yapısal re­formlar ve üretimi destekleyen uygulamaların tıpkı maksatta bu­luşmasıyla muvaffakiyete ulaşır” de­ğerlendirmesinde bulundu.

Sanayici kazandığında yatı­rım yaptığını, istihdam üretti­ğini, ihracatı büyüttüğünü, ver­gisini ödediğini, , ülkenin üre­tim gücünü ayakta tuttuğunu hatırlatan Ardı, “O hâlde sa­nayiciyi ayakta tutmak, ülke­mizin geleceğini teminat altı­na almaktır” diye konuştu. Ar­dıç kelamlarını şöyle sürdürdü: “Aslında ülkemizin elinde, güç­lü bir potansiyel var: girişimci­mizin yüreği, sanayicimizin emeği, gençlerimizin aklı. Bize düşen, bu gücü dağınık bırak­mamak; onu tek bir amaçta, üre­timde buluşturacak aklı ve ira­deyi ortaya koymaktır. Kökünü üretime salmış bir ülkeyi hiç­bir fırtına deviremez. Sanayici­ler ve Ankara Sanayi Odası ola­rak bizim işimiz; bu toprağı bir mevsim için değil, gelecek ne­siller için ekmek ve o kökleri her gün biraz daha derinleştirmek olmalı.”

Bugün dünya iktisadını an­lamak için sadece büyüme ra­kamlarına, enflasyon oranları­na ya da merkez bankalarının faiz kararlarına bakmanın ye­terli olmadığını savunan Ardıç, “Çünkü dünyada çok daha de­rin bir dönüşüm yaşanıyor ve bu dönüşümün merkezinde sanayi, üretim ve teknoloji var. 1990’da dünya imalat sanayiinden yal­nızca yüzde 3 hisse alan Çin, bu­gün tek başına global üretimin yaklaşık üçte birini gerçekleş­tiriyor. Aynı devirde Amerika Birleşik Devletleri’nin hissesi yüz­de 23’ten yüzde 16’ya, Japon­ya’nın hissesi yüzde 13’ten yüzde 5’e, Almanya’nın hissesi ise yüz­de 9’dan yüzde 4’e geriledi. Tür­kiye’nin hissesi ise 1990’da yüzde 0,86 iken, bugün fakat yüzde 1,3 düzeyine ulaşabildi. Yani üre­tim kapasitemizi artırmış olsak da global ölçekte istek edilen sıçramayı şimdi gerçekleştire­medik” değerlendirmesi yaptı.

“Finansmana erişim daha da zorlaşacak”

ASO Başkanı Seyit Ardıç, sanayi yavaşlarken Merkez Bankası’nın kredi büyüme sonlarını aşağı çekmesinin kendilerini düşündürdüğünü bildirdi. Ardıç, “KOBİ kredilerinde aylık büyüme sonunun yüzde 5’ten yüzde 4,5’e, başka ticari kredilerde yüzde 3’ten yüzde 2’ye indirilmesi, finansmana erişimin önümüzdeki devir daha da zorlaşacağını gösteriyor. Bu karar, yüksek faizler sebebiyle zati uzun müddettir zorlanan sanayicimiz üzerindeki baskıyı daha da artıracaktır”dedi.

“Yapısal adımlara gereksinim bulunuyor”

Seyit Ardıç, 2026’nın birinci çeyreğinde ihracatın yüzde 12,7 gerilemesi ve net ihracatın 6 çeyrektir büyümeyi aşağı çekmesinin, rekabet gücümüzü tekrar güçlendirecek yapısal adımlara muhtaçlığımız olduğunu gösterdiğini vurguladı. Ardıç, “Elbette kur düzeyi, ihracatçımız için değerlidir. Ancak global pazarda kalıcı başarıyı kur değil; verimlilik, teknoloji, ölçek iktisadı, markalaşma ve yüksek katma bedel belirler. Verimliliği birden fazla vakit birebir bireyle daha çok üretmek sanıyoruz; halbuki onun doğal bir sonu var. Kalıcı verimlilik; dijitalleşme, otomasyon, yapay zekâ ve Ar-Ge yatırımlarıyla gelir. Bugün dünya, gemilerimizin ne kadar yük taşıdığına değil, o yükün içine ne kadar akıl, tasarım ve marka koyabildiğimize bakıyor. Aynı konteynere daha fazla paha koyabilen kazanıyor” dedi.