Otomotiv kesimi esaslı bir değişimden geçiyor. Ana endüstride yaşanan teknolojik ihtilalle birlikte, satış sonrası ve yedek kesim hizmetlerinde değişim başlıyor lakin yeni yatırımlar da kaide. Otomotiv Satış Sonrası Ürün ve Hizmetleri Derneği (OSS) bilgileri de sektördeki makroekonomik darboğazı gözler önüne sererken; kesimin dev oyuncuları Tofaş ve Motor Aşin’in üst seviye yöneticileri, bu daralmadan çıkışın ‘müşteri deneyimine ve teknolojiye yatırım’ ile mümkün olacağını vurguluyor. OSS’nin 2026 yılı birinci çeyrek datalarına nazaran dal, maliyetlerdeki aşırı artış ve bozulan nakit akışı sebebiyle güçlü bir dönemden geçiyor. Kapasite kullanım oranları yüzde 72,56’dan yüzde 68,16’ya gerilerken, üretim hacminde yüzde 3,29’luk daralma yaşandı. Dal temsilcilerinin önümüzdeki üç ay içinde yeni yatırım yapma iştahı ise yüzde 20,8 ile tarihi tabanlardan birini görürken, alandaki oyuncuların hedefi farklı stratejilerle büyümek.
7,6 milyon araç 20 yaşın üstünde
Toplamda 6,7 milyon araçlık parkı yöneten Stellantis markalarının (Alfa Romeo, Citroën, DS, FIAT, Jeep, Peugeot ve Opel) servis, yedek kesim ve müşteri hizmetlerinden sorumlu Tofaş Satış Sonrası ve Yedek Parça Direktörü Hüseyin Şahin, Türkiye’deki araç parkının yaşına ve yarattığı iktisada dikkat çekti. Şahin, “Türkiye binek ve ticari araçlar toplamında 24 milyonluk bir parka ulaştı. Parkın yüzde 41’i (yaklaşık 10 milyon araç) 16 yaşın, 7,6 milyonu ise (yüzde 32’si) 20 yaşın üzerinde. Bu yaşlanma, OSS datalarına nazaran yedek modül ve servis personelliği dahil yıllık yaklaşık 9 milyar euroluk devasa bir iş hacmi yaratıyor” dedi.
Otomotivin elektrifikasyondan irtibatlı araçlara uzanan büyük bir dönüşüm içinde olduğunu lakin tek değişmeyenin müşteri tecrübesinin ehemmiyeti olduğunu belirten Şahin, Tofaş’ın krizlere karşı geliştirdiği uçtan uca ekonomik modelini özetledi. Şahin kelamlarına şöyle devam etti: “Müşteri beklentisi; otomotivle ilgili ne muhtaçlığı olursa olsun hepsini zahmetsizce tek çatı altında karşılamak. Satış esnasında Koç Stellantis Finansman (KSF) ile kredi tahlilleri, Koç Stellantis Sigorta ile kasko gereksinimlerini karşılıyoruz. Müşterimizin yolculuğunu ‘fiziksel ve dijital’ olarak Müşteri 360 omurgasında birleştirdik. Farklı bir bayimize giden müşteri bile tekil bilgi sayesinde anında tanınıyor.” Araç sahiplik maliyetlerinin arttığı bu periyotta müşteri sadakatini artırmak için yeni eserler geliştirdiklerini belirten Şahin, Türkiye’deki araçların yüzde 70’inde kasko olmadığını hatırlatarak, bu kitleye hasar müdafaa paketi ile yüzde 30’a varan indirimler sunduklarını belirtti. Müşterinin mobilitesini kesmemeyi varoluş sebebi olarak tabir eden Şahin, “Şu anda 369 yetkili servisimizde hizmet vermek üzere 2 bin adet ikame aracımız var. Araçların mülkiyeti bayilerimizde ancak işletim maliyetleri hariç tüm finansman dayanağı bizden. Ayrıyeten bayilerimize bu hizmet için kiralama takviyeleri ödüyoruz” diye konuştu. Şahin, davet merkezi anlayışını da büsbütün değiştirdiklerini belirterek, “Adınızı, şikayetinizi alıp ‘size döneceğiz’ diyen, çağdaş postacılık hizmeti yapan klasik bir davet merkezi işi yapmıyoruz. Bursa fabrikamızda 180 kişilik bir ilgi merkezi kurduk. Yıllık 600 bin davet alıyor, çözüyor ve hatta yedek modülden irtibatlı araç hizmetlerine kadar satış yapıyoruz” sözlerini de kullandı.
Yılda 40 milyon aracın servis gereksinimi var
Yetkili servis dışına çıkan müşteri kitlesi de iktisatta büyük bir hisseye sahip. Türkiye’de araba ve hafif ticari araçlarda yıllık 40 milyon servis ihtiyacı doğduğunu (araç başı yılda 1,8 kez) belirten Hüseyin Şahin, bağımsız pazara yönelik, 2021’de 85 nokta ile Eurorepar Car Service olarak hizmet verdiklerini anlattı. Sistemin bugün 380 noktaya, yıllık 250 bin müşteri girişine ulaştığını ve ciro bazında son 4 yılda euro bazında 8 kat büyüdüğünü paylaştı.
Elektrikli araçlar servis pazarını küçültmeyecek
Sektörün makro iktisadını şekillendiren bir öteki damar ise elektrikli araçlar. İTO 52. Komite Başkanı ve Motor Aşin CEO’su Saim Aşçı, 2026’yı bir kırılma yılı olarak tanımlayarak, elektrikli araçların servis pazarını küçülteceğini düşünmüyor. Aşçı, “Aksine yeni bir servis ve kesim yetkinliği doğuyor. İçten yanmalı motor merkezli tedarik zincirleri yerini yazılım-yoğun bir üretime bırakıyor. Batarya, inverter ve güç elektroniği alanlarında servis gereksinimi artacak. Artık modül tek başına eser değil; modül, hizmet, bilgi üçgeni yeni rekabet alanını oluşturuyor. Aftermarket sektörü için yeni fırsatlar doğuyor” dedi. Hüseyin Şahin ise 369 yetkili servisin 319’unu elektrikli araçlara hizmet verebilir duruma getirdiklerini, 211’inin batarya değişimi dahil hasar tamiratı yapabildiğini ve 130 servisin devletin zarurî tuttuğu TSE K 646 standardı dokümanını aldığını ekledi.
Çıkış yolu, yapay zekâ ve entegrasyon
2026 yılı otomotiv iktisadında ayakta kalmanın kaidelerinin büsbütün bilgi güdümlü olduğunu söz eden Saim Aşçı, “TEMOT, TATCOM üzere milletlerarası ağlarla satın alma maliyetlerini düşürmek. Kendi markalarıyla global çapta rekabet ederek kar marjını artırmak. ERP ve WMS (Akıllı depo idare sistemleri) entegrasyonu olmadan, yapay zeka güdümlü satın alma yapılamıyor. Bilgiyi hakikat kurgulayamayan şirketleri önemli bir pazar baskısı bekliyor” dedi. Risklerin büyüdüğünü ve rekabetin sertleştiğini tabir eden Saim Aşçı şöyle devam etti: “Sektörün önündeki en değerli riskler ise değişmiyor. döviz kurlarındaki dalgalanmalar, lojistik maliyetleri, jeopolitik gelişmeler, dijital dönüşüme ayak uyduramayan şirketler, 2026’nın en kıymetli risk başlıklarını oluşturacak.
