Türk hazır giyim sektörü, yüksek üretim maliyetleri nedeniyle 2023 yılından bu yana küresel pazarlarda yaşadığı rekabet gücü kaybının yanı sıra uluslararası markaların talep ettiği denetim süreçleriyle de mücadele ediyor. Aynı çalışma koşullarının farklı müşteriler için tekrar tekrar kontrol edilmesi, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilerin üzerindeki yükü artırıyor.
Küresel tedarik zincirlerinde çalışma koşullarını iyileştirmek ve tekrarlanan sosyal denetimleri ortak bir sistemde buluşturmak amacıyla kurulan Social & Labor Convergence Program (SLCP), diğer adıyla Sosyal ve İş Gücü Uyum Programı’nın Genel Kurulu İstanbul’da toplandı.
Genel kurula ev sahipliği yapan İstanbul Hazır Giyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği (İHKİB) Başkanı Mustafa Paşahan, açılış konuşmasında sosyal uygunluğun üretim kültürünün ayrılmaz bir parçası olduğunu söyledi.
İHKİB olarak firmaların sosyal ve çevresel uygunluk süreçlerinde karşılaştıkları sorunları düzenli biçimde takip ettiklerini belirten Paşahan, sektördeki denetim yükünün giderek daha önemli bir sorun haline geldiğine dikkat çekti.
İHKİB Başkanı Paşahan: Aynı tesis defalarca denetleniyor
Mustafa Paşahan, firmaların karşılaştığı sorunların belirlenmesi amacıyla 2025 yılında gerçekleştirilen anket çalışmasının bir ay önce yenilendiğini açıkladı.
Yeni anket sonuçlarının da benzer sorunların devam ettiğini gösterdiğini belirten Paşahan, uluslararası markaların denetim taleplerinin üreticiler üzerinde oluşturduğu baskıya işaret etti.
Paşahan, şu ifadeleri kullandı:
“Firmalarımızın en fazla dile getirdiği konuların başında, farklı markalar tarafından benzer kapsamda tekrar tekrar talep edilen denetimler geliyor. Bir üretici, aynı üretim tesisinde, aynı çalışma koşulları ve benzer kriterler üzerinden farklı müşterileri için defalarca denetlenebiliyor.”
Tekrarlanan denetimler zaman ve maliyet kaybına yol açıyor
Hazır giyim üreticilerinin farklı müşteriler için benzer denetim süreçlerinden geçmek zorunda kaldığını belirten Paşahan, her denetimin firmalar açısından ayrı bir hazırlık gerektirdiğini söyledi.
Paşahan, “Üstelik bu denetimlerin her biri ayrı bir hazırlık süreci, zaman ve iş gücü kaybının yanı sıra önemli bir maliyet anlamına geliyor” dedi.
Denetim süreçlerinde farklı denetçilerin aynı koşulları farklı biçimlerde yorumlamasının da sorun oluşturduğunu vurgulayan Paşahan, markaların birbirinden farklı taleplerinin üreticiler açısından belirsizlikleri artırdığını ifade etti.
İHKİB Başkanı, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu süreçleri yönetmekte her geçen gün daha fazla zorlandığını kaydetti.
Hazır giyim firmaları daha etkili ve tutarlı denetim istiyor
Mustafa Paşahan, sosyal uygunluk denetimlerinin gerekliliği konusunda herhangi bir şüphe bulunmadığını ancak benzer kriterler üzerinden yapılan tekrarlı kontrollerin kaynak israfına neden olduğunu söyledi.
Bu durumun firmaları asıl odaklanmaları gereken işlerden uzaklaştırdığını belirten Paşahan, denetim sistemlerinin daha etkili ve tutarlı hale getirilmesi gerektiğini vurguladı.
Paşahan, konuşmasında şu değerlendirmeyi yaptı:
“Şeffaflık, hesap verebilirlik ve çalışan haklarının korunması konusunda hiçbir tereddüdümüz yok. Ancak denetimler, eksiklikleri tespit etmenin yanı sıra çalışma koşullarının iyileştirilmesine de katkı sağlamalı. Üreticilerimizin daha fazla denetime değil, daha etkili, daha tutarlı ve karşılıklı kabul gören değerlendirme sistemlerine ihtiyacı var.”
İHKİB’den ortak değerlendirme sistemi çağrısı
Sosyal ve İş Gücü Uyum Programı’nın (SLCP) ortaya koyduğu ortak değerlendirme yaklaşımını son derece değerli bulduklarını belirten Paşahan, üretici firmaların programın karar alma mekanizmalarında daha güçlü temsil edilmesi gerektiğini söyledi.
Uluslararası sosyal uygunluk sistemlerinin sahadaki asıl paydaşlarının üreticiler olduğunu vurgulayan Paşahan, firmaların karşılaştıkları güçlükleri ve farklı müşteri taleplerinin yarattığı etkileri en iyi üreticilerin bildiğini ifade etti.
Paşahan, üreticilerin yalnızca belirlenen standartlara uyum sağlayan taraflar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı:
“Bu nedenle üreticilerin yalnızca belirlenen standartlara uyum sağlayan taraflar olarak değil, bu standartların geliştirilmesinde söz sahibi olan paydaşlar olarak görülmesi gerektiğine inanıyoruz.”
