Avrupa Birliği (AB), Romanya’nın kalkınmasını hızlandırmak ve gelişmişlik düzeyini artırmak amacıyla 2026–2030 periyodunda toplam 78 milyar euro fiyatında fon sağlamaya hazırlanıyor. Kelam konusu kaynak; altyapı, güç, tarım, savunma ve dijitalleşme başta olmak üzere birçok stratejik bölümde büyümenin ve yeni yatırımların kaynağı olacak.
Romanya-Türkiye Ticaret ve Sanayi Odası İdare Kurulu Lideri Dr. Tamer Atalay, Romanya’da bugün Türk müteahhitlik ve alt yapı şirketlerinin pek çok projenin yüklenicisi ya da yatırımcısı olduğuna işaret ederek güç ve tarım dallarının de fırsat barındırdığını anlattı.
Dr. Tamer Atalay, Türkiye ve Romanya’nın Balkanlar’da dost ve kardeş iki ülke olduğunu vurgulayarak Romanya’da 19 bin 623 kayıtlı Türk şirketinin faaliyet gösterdiğini ve yaklaşık 30 bin Türk iş insanı ve 100 binden fazla Türk nüfusunun yaşadığına dikkat çekti. Romanya’nın, Bulgaristan ile birlikte Avrupa Birliği’ne en son katılan ülkeler ortasında yer aldığını hatırlatan Atalay, bu nedenle ülke iktisadının kalkınması için büyük ölçekli fonların aktarıldığını belirtti.
Altyapıdan etraf düzenlemelerine, güçten tarıma kadar geniş bir yelpazede projelerin hayata geçirildiğini aktaran Atalay, “1000 kilometreyi aşan demiryolu yenileme projeleri, belediye bazlı otobüs ve toplu taşıma ihaleleri ile tramvay ve kent içi ulaşım projeleri üzere işlerde Türk firmalarının değerli muvaffakiyetler elde etti” vurgusunu yaparak, “Romanya’da para var, fonlar geliyor ve Türklere bakış açıları da son derece pozitif.
Balkanlarda yaklaşık 20 bin firma ile en yüksek sayıda Türk firmanın olduğu ülke Romanya. Daha evvel Romanya’da uluslararası firmalar vardı. Türk firmaları gelince rekabet bahtları olmadığını anlayınca hepsi çekildiler. Bugün Romanya’da milletlerarası bir ihale olduğunda 13 firma ihaleye giriyorsa 12 tanesi Türk. Bir tanesi ya Rumen ya yabancı. Romanya’da son 3 yıldır müteahhitlik hizmetlerinde başkan pozisyona geldik. İhalelerin %80’ini Türk şirketleri alıyor” dedi.
Enerjide GES ve RES öne çıkıyor
Fonların yalnız altyapıyı değil, farklı kesimlerdeki yatırımlara da kaynak olduğuna değinen Atalay, son periyotta güç sorunu nedeniyle Romanya’da Türk şirketlerin ilgisinin güneş ve rüzgar gücüne yöneldiği bilgisini de paylaştı. Birçok holdingin ve Türk şirketinin Romanya’ya gelerek ya hazır proje ya da yarım kalmış projeleri satın alıp kendilerinin devam ettirdiğini tabir eden Atalay, şu anda güç sektöründe Türk yatırımlarının Romanya’da her gün daha ileri bir düzeyde gittiğini söyledi. Atalay, güçte yatırımın fizibil olması ve Avrupa normlara uygun olması kuralıyla fonlandığını belirtti.
Tarımda jeotermal potansiyeli yüksek
Termal alanlarda güç üretimi ya da seracılık için Romanya’da potansiyelin çok büyük olduğuna da değinen Atalay, muhtemel bir tarım yatırımı için avantajların da çok olduğuna değindi. Atalay, “Romanya’dan Avrupa’ya direkt sıfır gümrükle ihraç etme bahtı var. Bakir termal arazileri Türk yatırımcıları tarafından alınması halinde şöyle bir avantaj sağlanacak; Romanya hükümeti 2 yıl evvel büyük marketlere yerlilik koşulu getirdi. Bundan sonra aldığınız sebze-meyvenin %50’sini Rumen halkından almak zorundasınız dedi. Rumenler hazırlıksız yakalandı. Burada çok önemli bir potansiyel ve rekabet bahtı var ” tabirlerini kullandı. Dijitalleşme için de projelerin başladığını bildiren Atalay, Dijitalizm Bakanlığı kurulduğunu, bütün müesseselerin ihaleye çıkmaya başladığını ve AB’den önemli fon gönderildiğini duyurdu.
Gümrükteki yeni uygulama bavul ticaretini vurdu
Romanya-Türkiye ortasındaki iş hacmini artırmak için çalıştıklarını anlatan Romanya-Türkiye Ticaret ve Sanayi Odası Lideri Dr. Tamer Atalay, son devirde yaşanan bir probleme da dikkat çekti. Atalay, “Türkiye ile Romanya arasında çalışan otobüs şirketleri var. Bu şirketler, Türk gümrüklerinde meşakkat yaşıyorlar. Günde 250 – 300 yolcu taşıyorlar ve Rumen halkını Türkiye’de alışveriş yapmaya getiriyorlar. Artık gümrüklerde markalı esere Türkiye’den geçiş müsaadesi verilmiyor. Türkiye’de pek çok yerde markalı eser satılıyor” dedi. Yıla vurulduğunda önemli bir alışveriş ölçüsünden bahsedilebileceğine de değinen Atalay, gümrüklerde yaşanan sorunun çözümü için takviye istedi.
Türk ve Rumen heyetleri İstanbul’da buluştu
Türkiye-Romanya ulusal maçı vesilesiyle, Romanya-Türkiye Ticaret ve Sanayi Odası öncülüğündeki heyet İstanbul’da Bulls Yatırım yöneticileriyle bir ortaya geldi. Heyette; Romanya- Türkiye Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Lideri Dr. Tamer Atalay, Romanya Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Ciprian-Constantin Șerban, Romanya’dan bürokratlar yer alırken, Bulls Yatırım tarafını Yönetim Kurulu Lider Vekili ve Genel Müdür Murat Barışık ile üst seviye yöneticiler temsil etti.
“Ticarette yeni model stratejik iştirak olmalı”
Bulls Yatırım Holding Yönetim Kurulu Lideri Kemal Akkaya, Türkiye ve Romanya ekonomilerinin yapısal benzerliklerine dikkat çekerek şu değerlendir-melerde bulundu:
“Romanya ve Türkiye, 90’larda başlayan dışa açılmanın dinamizmini koruyan lakin sahip oldukları potansiyele şimdi tam olarak ulaşamamış iki ekonomi. Avrupa Birliği üyesi bir ülke olarak Romanya’nın Avrupa içindeki ticaret avantajları ile Türkiye’nin üretici ve ihracatçı rolü son derece uyumlu. Coğrafik yakınlık ve lojistik imkanların kolaylığı da yeni iş geliştirme açısından değerli bir avantaj. Hakikaten bunun bir sonucu olarak Romanya’da 20 bine yakın Türk sermayeli şirket bulunuyor.” İki ülke ortasındaki ticaret hacminin mevcut düzeyine de değinen Akkaya, mevcut modelin hudutlarına işaret etti:
“Buna karşın iki ülke ortasındaki ticaret hacmi 10 milyar dolar düzeyinde sıkışmış durumda. Karşılıklı mal ticareti sonlu ve her iki ülke de Avrupa Birliği için birer pazar pozisyonunda. Mal ticaretini artırmaya yönelik gayretler ise istek edilen sonucu vermedi” dedi. Akkaya, tahlilin ticaret modelinin dönüşümünden geçtiğini vurgulayarak kelamlarını şöyle tamamladı:
“Bu noktada teklifimiz; iki ülke ortasındaki ticari iş birliğini karşılıklı mal satışı üzerinden değil, stratejik ortak yatırımlar üzerinden geliştirmek. Güç, tarım ve dijital teknoloji üzere alanlarda sermaye güçlerinin birleştirilmesi ve başarılı yatırımlar üzerinde paydaşlıklar kurulması, ekonomik bağlara yeni bir dinamizm kazandıracaktır.”
“Romanya’daki yeni fırsatlara açığız”
Bulls Yatırım Yönetim Kurulu Lider Vekili ve Genel Müdürü Murat Barışık, Romanya’dan gelen heyeti ağırlamaktan memnuniyet duyduklarını belirterek şunları söyledi:
“Bulls Yatırım olarak en kısa müddette Romanya’da kıymetli dostlarımızı ziyaret edeceğiz. Yaklaşık 20 bin Türk şirketinin faaliyet gösterdiği bu pazarda biz de yer almak ve fırsatları pahalandırmak istiyoruz.”
Barışık, şirket olarak sermaye yapısını güçlendirme ve kurumsallaşma çalışmalarına devam ettiklerini vurgularken, Türkiye ve Romanya ortasındaki güçlü bağların ekonomik iş birliklerini daha da ileri taşıyacağını söz etti.
4 milyar euroluk asansör yenileme fonu
Romanya-Türkiye Ticaret ve Sanayi Odası Lideri Dr. Tamer Atalay, AB’nin 4 yıl içinde Romanya’ya 78 milyar euroluk fon dayanağı planının içinde birçok kesime dayanak sağladığını aktarırken “teknik” hizmetlerde de fırsat olduğunu anlattı. Atalay, yılın ikinci yarısında Çavuşesku periyodundan kalma eski asansörlerin yenilenmesi için fon sağlanacağını tüm belediyelerin “asansör ihalesine” çıkacağını da anlattı. Atalay, “Yaklaşık 4 milyar euroluk bir bütçe. Konya asansör üretim ve ihracatta bir numara lakin Romanya’ya ihracat yok denilecek kadar az. Çıkan ihalelerle daha faal olması lazım” diye konuştu.
