Nurdoğan A. ERGÜN
nurdogan.arslan@dunya.com
Türkiye irtibat elemanları kesiminde 108 yıldır faaliyet gösteren ve bugün dördüncü kuşağın da işe dahil olduğu Çetin Cıvata, karbon nötr ve sürdürülebilirlik hazırlıklarına sürat verdi. AB’nin Sonda Karbon Düzenlemesi Sistemi (SKDM) kapsamına birinci giren kesimlerden çeliği hammadde olarak kullanan şirket, sürdürülebilir üretim amacı kapsamında güneş gücü yatırımlarına odaklandı. Malatya Doğanşehir’de 9.5 milyon dolarlık yatırımla 140 dönümlük arazi üzerinde güneş gücü tarlası kuran Çetin Cıvata, 12.5 megavatlık kurulu güçle İstanbul ve Malatya’daki üretim tesislerinin güç muhtaçlığının en az yüzde 50’sini karşılayacak. 40’ın üzerinde ülkeye eser veren Çetin Cıvata, Mercedes, Volkswagen, Ford, Hyundai, BMC, Türk Traktör, Vestel ve Arçelik üzere küresel markalara irtibat elemanları tedarik ediyor. Malatya’daki fabrika için evvel çatıya GES yatırımı yaptıklarını, gerisinden da güneş tarlası kurduklarını söyleyen Çetin Cıvata Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Tecdelioğlu, “İki yıl evvel Malatya’daki fabrikamızın çatısına 2.7 megavatlık bir güneş gücü sistemi kurduk. Bu bizim için sadece bir başlangıçtı. Ardından Doğanşehir’de, büsbütün tarım dışı, kayalık ve verimsiz bir 140 dönümlük yerde yeni bir güneş tarlası kurduk. Şu anda 11.5 milyon dolar yatırımla çatıdan elde ettiğimiz enerjiyi de eklersek toplamda 15.5 megavatlık kapasiteye ulaştık. Bu kapasite ile enerjimizin yüzde 50’sini güneşten sağlayacağız” dedi. Uygun arazi bulurlarsa 50 dönümlük bir yatırım daha planladıklarını kaydeden Tecdelioğlu, orta vadede güç muhtaçlığının yüzde 100’ünü yenilenebilir kaynaklardan karşılamayı hedeflediklerini aktardı.
“GES yatırımları cıvata talebini artırıyor”
Avrupa Birliği’nin 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek olan Sonda Karbon Düzenleme Düzeneği (SKDM) ve Paris İklim Muahedesi gerekliliklerinin endüstriye yeni bir sorumluluk getirdiğini vurgulayan Tecdelioğlu, “Artık üretim kadar üretim biçimi de kıymetli. Avrupa’ya ihracat yapan tüm sanayiciler üzere biz de karbon salımını düşürmek, yeşil güç kullanımını artırmak zorundayız. Aksi halde, karbon ayak izimizi azaltmadığımız her ton eser için vergi ödememiz gerekecek. Biz bu süreci beklemeden harekete geçtik. Güneş enerjisine yaptığımız yatırımlar, sadece etrafa değil, rekabet gücümüze de katkı sağlayacak” dedi. Endüstride GES yatırımlarının süratle arttığına işaret eden Tecdelioğlu, “Sanayiciler artık bu yatırımı bir lüks değil, zorunluluk olarak görüyor. Bu sektörümüz özelinde de çok kıymetli zira güneş paneli konstrüksiyonlarında yüksek ölçüde cıvata kullanılıyor. Hasebiyle hem üretici hem tedarikçi olarak bu dönüşümün tam merkezindeyiz. Türkiye’nin sanayide rekabet gücü artık sadece üretim ölçüsüyle değil, üretimin sürdürülebilirliğiyle ölçülüyor” vurgusu yaptı.
Savunma ve uçak sanayiine yeni eserler gelecek
Tecde Grup’un 1917 yılında Malatya’da ticari faaliyetlerine başladığını, 1976 yılında da Çetin Cıvata’yı kurduklarını anlatan Mustafa Tecdelioğlu, bugün biri Malatya’da olmak üzere 5 tesisle faaliyet gösterdiklerini belirtti. Tecdelioğlu, bu tesislerden dördünün üretim yaptığını aktararak, AR-GE ve ÜR-GE çalışmalarının devam ettiğini lisana getirdi. Birçok ana endüstrinin yanında savunma ve uçak sanayiine hitap eden eserler geliştirdiklerini açıklayan Tecdelioğlu, yeni eser manasında yakın vakitte bir duyuruları olacağının sinyalini verdi. 15 ülkeye etkin olarak ihracat yaptıklarını ve bugüne kadar toplamda 42 ülkeye eser gönderdiklerini belirten Tecdelioğlu, otomotivdeki güçleri nedeniyle en büyük pazarlarının Almanya olduğunu da kaydetti.
“Dijitalleşmeyen şirketler 5 yıl içinde yok olacak”
İçinde bulunduğumuz süreçte dijitalleşmenin kaçınılmaz olduğunu söyleyen Mustafa Tecdelioğlu, “Devlet yapay zeka ve dijitalleşme yatırımlarına yüzde 100 dayanak vermeli. Dijitalleşemeyen şirketler 5 yıl içinde yok olacak. Zira çalıştıracak eleman bulamayacak” dedi.
Sektörün yıllık ihracatı 200 bin ton
Bağlantı elemanları kesiminin geneline bakıldığında Türkiye’de yıllık 1 milyon tonluk bir kapasite ve 800 bin tonluk bir üretim bulunduğunu açıklayan Mustafa Tecdelioğlu, “Bu sayılarla dünyada en büyük 7 üreticiden biriyiz. Ayrıyeten yaklaşık 200 bin ton ihracat gerçekleşiyor ve 800- 900 milyon dolar ortası ihracat geliri yaratılıyor. Kilogram başı ihracat kıymetimiz 4.5 dolara yükselmiş durumda. Türkiye’nin genel ihracat ortalamasının 1.5 dolar olduğu dikkate alındığında irtibat elemanları ülkeye önemli manada katma kıymet yaratan bir kesim. 2000’li yılların başında yerli üretim yalnızca 80 bin ton, ithalat ise 60 bin ton civarındaydı. Gelinen noktada ithalat değişmezken yerli üretimin bu düzeylere yükselmesi kesimin gösterdiği ilerleme açısından son derece önemli” değerlendirmesi yaptı.
“Sanayinin performansı cıvata ile ölçülüyor”
Cıvata tüketiminin endüstrideki performansı da gösterdiğini söyleyen Mustafa Tecdelioğlu, 2025 yılında otomotiv, savunma sanayi üzere kesimlerden talebin arttığını lakin beyaz eşya üzere dallarda yüzde 15- 20 ortasında önemli bir talep düşüşü yaşandığını belirtti. İnşaat kesiminde de kentsel dönüşümün tesiriyle iç pazarın nispeten daha âlâ olduğunu tabir eden Tecdelioğlu, uzun onay süreçleri ve genel talep düşüşü yüzünden yüzde 50 kapasite ile çalıştıklarını söyledi.