Hayati ARIGAN
Türkiye Yatçılık ve Brokerler Birliği (TYBA) Lideri Serhan Cengiz, Marmaris’te düzenlenen TYBA Charter Show kapsamında Türk yat turizminin iktisada katkısını, sektörün rekabet kaybını ve tahlil bekleyen yapısal sıkıntıları anlattı. DÜNYA’ya konuşan Cengiz, Türkiye’nin Akdeniz çanağındaki hissesinin yüzde 5-7 düzeyinde kaldığını belirterek, “Teşvikler ve regülasyonlar düzeltilirse 2-3 yıl içinde bu oranı katlayabiliriz” dedi.
TYBA Charter Show, bu yıl Marmaris’teki Muttaş Marmaris Marina konut sahipliğinde gerçekleştirildi. Türk Rivierası’nın en büyük yat kiralama tertiplerinden biri haline gelen fuarda 53 yat sergilendi. Tertibe 24 farklı ülkeden broker, acente ve dal profesyoneli katıldı.
TYBA Başkanı Serhan Cengiz, Türkiye’nin yat turizmindeki potansiyeline karşın Akdeniz’de hak ettiği hissesi alamadığını söyledi. Cengiz, “Yunanistan yüzde 35, Hırvatistan yüzde 25 hisse alıyor. İtalya ve Fransa’nın oranı yüzde 15-20 düzeyinde. Türkiye ise yüzde 5-7 bandında. Meğer en uzun dönem bizde, en sıcak deniz bizde” diye konuştu.
“Sorun algı, teşvik ve regülasyon”
Sektörün temel problemlerinin teşvik eksikliği, yüksek maliyetler ve yanlış algı olduğunu vurgulayan Cengiz, Türkiye’de yat turizminin hâlâ ‘lüks tüketim’ olarak görüldüğünü tabir etti.
“Yat denince insanların aklına eski Türk filmlerindeki zenginlerin kotraları geliyor. Meğer biz butik otel işletiyoruz” diyen Cengiz, orta gelir kümesinin da tekne tatiline erişebildiğini anlattı. 12 kişilik teknelerde ailelerin birleşerek otel tatiline yakın maliyetlerle mavi yolculuk yapabildiğini belirten Cengiz, bölümün sadece üst gelir kümesine hitap ettiği yönündeki algının kırılması gerektiğini söyledi. Türkiye’nin rekabet gücünü kaybetmesinin en kıymetli nedenlerinden birinin vergi politikaları olduğunu belirten Cengiz, rakip ülkelerde yat turizmine özel teşvikler uygulandığını anlattı.
Yunanistan’da genel KDV oranının yüzde 24 olmasına karşın yat turizminde yüzde 12, birtakım durumlarda yüzde 5,8’e kadar düştüğünü tabir eden Cengiz, Hırvatistan’da ise genel KDV’nin yüzde 25 olmasına rağmen yatçılıkta yüzde 13 uygulandığını söyledi.
Türkiye’de ise ticari yatların ‘konaklama tesisi’ statüsünde faaliyet göstermesine karşın yüzde 20 KDV ödediğini belirten Cengiz, “Karasal turizmde konaklama KDV’si yüzde 10, bize yüzde 20 uygulanıyor. Verilen ÖTV’siz yakıt dayanağı de artık rekabet avantajı yaratmıyor” dedi.
“3B sorunu: Barınma, bağlama, bakım”
Marina ve altyapı maliyetlerinin kesim üzerindeki baskısını da gündeme getiren Cengiz, “Barınma değerli, bağlama kıymetli, bakım-onarım kıymetli. İş gücü ve yeme içme maliyetleri de yükseldi. Bastırılmış kur siyaseti nedeniyle döviz kazanan kesimler önemli baskı altında” ifadelerini kullandı. Türkiye’nin bir ‘deniz ülkesi’ olmasına rağmen deniz turizmine kâfi stratejik dayanak verilmediğini kaydeden Cengiz, bölümün iki üst kuruluşunun İMEAK Deniz Ticaret Odası ve Kültür ve Turizm Bakanlığı olduğunu hatırlatarak, yat turizminin artık iktisat politikalarının merkezine alınması gerektiğini söyledi.
Türk yat turizminin kısa müddette büyük sıçrama yapabilecek kapasitede olduğunu belirten Cengiz, gerçek teşviklerle Akdeniz pazarındaki payın birkaç yıl içinde yüzde 10 düzeyine çıkabileceğini ifade etti. “Coğrafya mukadderat lakin elimizde dünyanın en güçlü mavi seyahat miraslarından biri var” diyen Cengiz, Cevat Şakir Kabaağaçlı ile başlayan mavi seyahat kültürünün bugün dünya çapında kıymetli bir turizm markasına dönüştüğünü söyledi.
Cengiz ayrıyeten Türkiye’nin sadece deniz değil kültür turizmi açısından da güçlü bir destinasyon olduğuna dikkat çekerek, yüksek gelir grubundaki turistlerin yat tatili sırasında Kapadokya, Efes ve Pamukkale üzere destinasyonlara özel uçuşlarla taşındığını belirtti.