Akdeniz çanağında Türk yat turizminin hissesi artabilir

Hayati ARIGAN

Türkiye Yatçılık ve Bro­kerler Birliği (TYBA) Lideri Serhan Cen­giz, Marmaris’te düzenlenen TYBA Charter Show kapsa­mında Türk yat turizminin iktisada katkısını, sektö­rün rekabet kaybını ve tahlil bekleyen yapısal sıkıntıları anlattı. DÜNYA’ya konuşan Cengiz, Türkiye’nin Akde­niz çanağındaki hissesinin yüz­de 5-7 düzeyinde kaldığını belirterek, “Teşvikler ve regü­lasyonlar düzeltilirse 2-3 yıl içinde bu oranı katlayabiliriz” dedi.

TYBA Charter Show, bu yıl Marmaris’teki Muttaş Marmaris Marina konut sahipli­ğinde gerçekleştirildi. Türk Rivierası’nın en büyük yat ki­ralama tertiplerinden biri haline gelen fuarda 53 yat sergilendi. Tertibe 24 farklı ülkeden broker, acente ve dal profesyoneli katıldı.

TYBA Başkanı Serhan Cen­giz, Türkiye’nin yat turizmin­deki potansiyeline karşın Akdeniz’de hak ettiği hissesi alamadığını söyledi. Cengiz, “Yunanistan yüzde 35, Hır­vatistan yüzde 25 hisse alı­yor. İtalya ve Fransa’nın ora­nı yüzde 15-20 düzeyinde. Türkiye ise yüzde 5-7 bandın­da. Meğer en uzun dönem bizde, en sıcak deniz bizde” diye ko­nuştu.

“Sorun algı, teşvik ve regülasyon”

Sektörün temel problemle­rinin teşvik eksikliği, yüksek maliyetler ve yanlış algı oldu­ğunu vurgulayan Cengiz, Tür­kiye’de yat turizminin hâlâ ‘lüks tüketim’ olarak görüldü­ğünü tabir etti.

“Yat denince insanların ak­lına eski Türk filmlerinde­ki zenginlerin kotraları geli­yor. Meğer biz butik otel işle­tiyoruz” diyen Cengiz, orta gelir kümesinin da tekne ta­tiline erişebildiğini anlat­tı. 12 kişilik teknelerde aile­lerin birleşerek otel tatiline yakın maliyetlerle mavi yol­culuk yapabildiğini belirten Cengiz, bölümün sadece üst gelir kümesine hitap ettiği yö­nündeki algının kırılması ge­rektiğini söyledi. Türkiye’nin rekabet gücünü kaybetme­sinin en kıymetli nedenlerin­den birinin vergi politikala­rı olduğunu belirten Cengiz, rakip ülkelerde yat turizmine özel teşvikler uygulandığını anlattı.

Yunanistan’da genel KDV oranının yüzde 24 olmasına karşın yat turizminde yüz­de 12, birtakım durumlarda yüzde 5,8’e kadar düştüğünü tabir eden Cengiz, Hırvatistan’da ise genel KDV’nin yüzde 25 olmasına rağmen yatçılıkta yüzde 13 uygulandığını söy­ledi.

Türkiye’de ise ticari yatla­rın ‘konaklama tesisi’ statü­sünde faaliyet göstermesine karşın yüzde 20 KDV ödedi­ğini belirten Cengiz, “Karasal turizmde konaklama KDV’si yüzde 10, bize yüzde 20 uygu­lanıyor. Verilen ÖTV’siz yakıt dayanağı de artık rekabet avan­tajı yaratmıyor” dedi.

“3B sorunu: Barınma, bağlama, bakım”

Marina ve altyapı maliyet­lerinin kesim üzerindeki bas­kısını da gündeme getiren Cengiz, “Barınma değerli, bağ­lama kıymetli, bakım-onarım kıymetli. İş gücü ve yeme içme maliyetleri de yükseldi. Bas­tırılmış kur siyaseti nede­niyle döviz kazanan kesimler önemli baskı altında” ifadele­rini kullandı. Türkiye’nin bir ‘deniz ülkesi’ olmasına rağ­men deniz turizmine kâfi stratejik dayanak verilmediği­ni kaydeden Cengiz, bölümün iki üst kuruluşunun İMEAK Deniz Ticaret Odası ve Kültür ve Turizm Bakanlığı olduğu­nu hatırlatarak, yat turizmi­nin artık iktisat politikala­rının merkezine alınması ge­rektiğini söyledi.

Türk yat turizminin kısa müddette büyük sıçrama yapa­bilecek kapasitede olduğunu belirten Cengiz, gerçek teşvik­lerle Akdeniz pazarındaki pa­yın birkaç yıl içinde yüzde 10 düzeyine çıkabileceğini ifa­de etti. “Coğrafya mukadderat lakin elimizde dünyanın en güçlü mavi seyahat miraslarından biri var” diyen Cengiz, Cevat Şakir Kabaağaçlı ile başlayan mavi seyahat kültürünün bugün dünya çapında kıymetli bir turizm markasına dönüş­tüğünü söyledi.

Cengiz ayrıyeten Türkiye’nin sadece deniz değil kültür tu­rizmi açısından da güçlü bir destinasyon olduğuna dikkat çekerek, yüksek gelir grubun­daki turistlerin yat tatili sıra­sında Kapadokya, Efes ve Pa­mukkale üzere destinasyonla­ra özel uçuşlarla taşındığını belirtti.