Kültür varlıklarının korunmasına yönelik yürütülen çalışmalar kapsamında kıymetli bir gelişme yaşandı. Bu gelişme, Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen birinci resmi kültür varlığı iadesi olarak kayıtlara geçti. Kanada’dan Türkiye’ye gerçekleştirilen iade süreciyle 7 el yazması sayfa, 2 ender matbu eser sayfası ve 2 çağdaş çizgi çalışması dün akşam ülkemize teslim edildi.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da yeni bir iade sürecini daha sonuçlandırdıklarının muştusunu vererek gelişmeyi toplumsal medya hesaplarından yaptığı paylaşımla duyurdu.
Bakan Ersoy paylaşımında şu tabirlere yer verdi: “Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz…Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık. Kanada’dan Türkiye’ye birinci resmi iadeyi dün akşam gerçekleştirdik. 17.-19. yüzyıllar ortasına tarihlenen 7 el yazması sayfa, 2 ender matbu eser sayfası ve 2 çağdaş sınır çalışmasını Kanada’nın başşehri Ottawa’da teslim aldık. Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve türel gayretimizi sonuçlandırmış olduk. Kanada Federal Mahkemesinin kararıyla eserler artık anavatanına dönecek. Bu iade, memleketler arası alanda da güçlü bir emsal niteliği taşıyor. Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her yapıtın izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Süreci muvaffakiyetle yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü gruplarımız, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Yapıtları Müzesi ile Ottowa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere katkı sunan herkese gönülden teşekkür ediyorum.”
Teslim merasimi Ottawa’da
Eserler, 30 Mart’ta Kanada’nın başşehri Ottawa’da bulunan Kanada Muhafaza Enstitüsü’nde düzenlenen merasimle Türkiye’ye resmen teslim edildi.
Eserleri, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz Kanadalı yetkililerden teslim aldı.
Bu iade süreci, 1970 UNESCO Kontratı kapsamında milletlerarası iş birliğinin somut bir örneği olarak değerlendirilirken kültürel mirasın korunmasına yönelik global dayanışmanın güçlü bir göstergesi olarak kayda geçti.
Kanada’dan Türkiye’ye birinci resmi iade tarihe geçti
Kanada Federal Mahkemesinin 11 Eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda alınan iade kararıyla birlikte, Kanada’dan Türkiye’ye birinci sefer resmi bir kültür varlığı iadesi gerçekleştirildi. Bu tarafıyla karar, memleketler arası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıyor. İade edilen eserler; farklı yazma eser ciltlerinden kopartılmış 7 el yazması sayfa, 2 az matbu eser sayfası ve 2 çağdaş çizgi çalışmasından oluşuyor. 17 ile 19’uncu yüzyıllar ortasına tarihlenen bu yapıtların Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içerdiği, fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tuttuğu belirlendi. Yapılan incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve kimi varaklara sonradan çağdaş minyatürler eklendiği tespit edildi. Bu müdahalelerin sahtecilik ve ticari emelli olduğu, yapıtların kültür varlığı niteliğini koruduğu değerlendirildi.
Süreç nasıl işledi?
Eserler, Ocak 2024’te İstanbul’dan Vancouver’a götürülmek istenirken Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durduruldu. Sürecin Kanada Miras Bakanlığına intikal etmesinin akabinde Türkiye ile resmi temas kuruldu ve teknik ile türel süreç başlatıldı.
Türkiye’nin sunduğu bilimsel raporlar ve tüzel dokümanlar doğrultusunda Kanada Federal Mahkemesi, yapıtların 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye’ye ilişkin kültür varlıkları olduğuna hükmederek iade kararı verdi. Kanada’dan gerçekleştirilen bu birinci resmi iade, sadece yapıtların dönüşü değil, birebir vakitte kültürel mirasın korunmasına yönelik memleketler arası iş birliğinin geldiği noktayı da ortaya koydu.
