Birçok sigortalı, daha uzun süre çalışıp daha çok prim ödediğinde emekli aylığının artacağını düşünüyor. Ancak mevcut uygulama, yıl değişimleri ve güncelleme katsayıları nedeniyle bu beklentiyi karşılamayabiliyor.
SGK uzmanı Özgür Erdursun, prim yükseldikçe aylık artışının ay bazında olumlu görünmesine rağmen takvim yılı değiştiğinde hesaplamada ortaya çıkan farklılıkların çalışanlar için kayıp yaratabildiğini vurguluyor.
Ay Bazlı Kazanç ve Yıl Değişiminde Ortaya Çıkan Çelişki
Erdursun’a göre, prime esas kazanç arttıkça bir ay daha çalışmanın teorik katkısı yükseliyor; fakat yıl bittiğinde uygulanan güncelleme katsayısı bu avantajı azaltabiliyor. Bu durum, “ay ay artış var, yıl değişince kayıp var” şeklinde özetlenebilir.
2026 asgari ücreti varsayımıyla aylık kazanç seviyelerine göre bir aylık ek çalışmanın tahmini etkileri şu şekilde ifade edildi: asgari ücretin 2,5 katında yaklaşık 170 TL, 3 katında 200 TL, 4 katında 270 TL, 5 katında 335 TL, 6 katında 400 TL, 7 katında 470 TL, 8 katında 540 TL ve 9 katında 600–650 TL civarı. Örneğin asgari ücretin üç katı üzerinden çalışan bir kişi bir yıl daha çalıştığında kağıt üzerinde aylığına yaklaşık 2.400 TL ilave katkı sağlamış gibi görünür.
Yıllar Arası Güncelleme Farkları ve Olası Kayıplar
Erdursun geçmiş yıllardaki güncelleme farklarına dikkat çekerek, 2022’den 2023’e geçişte yaklaşık %17, 2024’ten 2025’e geçişte yaklaşık %31 ve 2025’ten 2026’ya geçişte yaklaşık %5 oranlarında farklar görüldüğünü aktarıyor. Ayrıca, 2026’da emekli olmak yerine emekliliği 2027’ye erteleyenler için mevcut tahminlerin ek olarak yaklaşık %2–3 düzeyinde bir kayıp riski gösterdiği belirtiliyor.
Somut Örnek: 40 Bin TL Aylık Alan Bir Sigortalı
Örnek vermek gerekirse; bugün emekli olsa yaklaşık 40.000 TL aylık alabilecek ve asgari ücretin üç katı üzerinden çalışan bir sigortalının bir aylık ilave çalışmasının gelecekteki emekli aylığına yaklaşık 200 TL katkı sağladığı kabul edilirse, 12 ay sonunda kağıt üzerinde 2.400 TL artış görünür. Ancak emeklilik başvurusunun bir sonraki takvim yılına kalması hâlinde yıl değişiminden doğan hesaplama farkı bu kazancın bir kısmını silebiliyor.
EYT’liler, Yaş Bekleyenler ve Kademeli Emeklilik Mağduriyeti
Emeklilik hakkına sahip olup dilekçe veremeyenler veya yaş şartını bekleyenler, tercih yapma imkânına sahip değil. Bu kişiler için yaşadıkları mağduriyet iki yönlü: hem çalışmaya devam etmek zorunda kalıyorlar hem de yıl atlaması nedeniyle gelecek aylıklarında düşüş riskiyle karşılaşıyorlar. Erdursun, kademeli emeklilik tartışmalarında bu riskin mutlaka dikkate alınması gerektiğini söylüyor.
Sistem Reformu Gerekliliği
Erdursun, Türkiye’de en düşük emekli aylığının yaklaşık 23.552 TL, ortalama aylıkların ise 27–27,5 bin TL seviyesinde olduğunu hatırlatarak, sistemi “çalışanı cezalandıran” değil, çalışmayı ve prim ödemeyi teşvik eden bir yapıya kavuşturmak gerektiğini savunuyor. Aksi hâlde vatandaşlara “daha fazla çalış” denilip emeklilikte dezavantaj yaşatılmaya devam edilecek.
Özetle: Ay bazında görünen prim artışları ve aylık yükselişleri, takvim yılı değişiminde uygulanan güncelleme katsayıları nedeniyle gerçeğe dönüşmeyebilir. Bu durumu düzeltmek için emekli aylığı hesaplama mekanizmasında köklü ve teşvik edici reformlar yapılması gerektiği ifade ediliyor.
