İsviçre’den yapılan saat ithalatı bu yıl yüzde 6,9 artarak 165,2 milyon franka (9,7 milyar lira) ulaştı. Türkiye, İsviçre’nin ihracatında hızlı yükselen pazarlardan biri oldu; 2025’te 18. sıradayken bu yıl 17. sıraya çıktı ve son iki yılda ihracat artışının en fazla yaşandığı dördüncü ülke olarak öne çıktı.
Bu artış, lüks tüketim talebinin bir göstergesi olarak okunabilir; ancak gelir dağılımındaki dengesizlikler bu tüketim kalıplarını toplum içinde eşit dağıtmıyor.
Gelir eşitsizliğinin boyutları
Dünya Gelir Eşitsizliği raporuna göre Türkiye’de gelir farkı oldukça geniş. Satın alma gücü paritesine göre ortalama yıllık gelir 22.830 Euro iken, en yoksul yüzde 50’nin yıllık geliri yalnızca 3.482 Euro. Başka bir deyişle, dar gelirli kesimler ortalama gelirin %15’ini kazanıyor.
Öte yandan en zengin yüzde 10’un yıllık geliri 121.000 Euro’yu aşıyor; en zengin yüzde 1’in geliri ise 484.000 Euro’nun üzerinde. Raporda, gelirin ve servetin giderek daha fazla yüksek gelirli kesimlerde yoğunlaştığı vurgulanıyor.
Resmi gelir açıklamaları ve tartışma
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in “Kişi başına düşen milli gelirimizi 3.616 dolardan 18.040 dolara yükselttik” açıklaması kamuoyunda tartışma yarattı. Ekonomist Ömer Rıfat Gencal bu hesaplamayı eleştirerek, bu rakamlarla 2025’te ortalama 3 kişilik bir hanenin aylık gelirinin 178.000 lira, yıllık gelirinin ise 2.139.000 lira olması gerektiğini belirtti.
Bu çelişki, resmi ortalamalarla hanehalkının gerçek gelir deneyimi arasındaki farkı gösteriyor. İstatistikler bazı genel yükselişleri gösterebilse de, bu yükselişler toplumun geniş kesimlerine eşit yansımıyor.
Ne anlaşılıyor?
Bir yandan lüks ürün ithalatının artması, diğer yandan geniş gelir kesimlerinin düşük gelir düzeyinde kalması, ekonomideki dengesizliklere işaret ediyor. Toplumsal refahın geniş tabana yayılması için gelir dağılımı ve satın alma gücü konularının daha yakından ele alınması gerektiği söylenebilir.
