Avrupa Birliği’nin güneş gücü tedarik zincirini Çin dışındaki üreticilere açma atılımı, Hindistan’a büyük bir ihracat kapısı oluşturdu. Tata Power (TATAPOWER), ürettiği güneş hücreleri ile panellerini birinci defa Avrupa pazarına göndermek için hazırlıklara başladı.
Şirketin CEO’su Praveer Sinha, Avrupa’daki tek bir ülkede 2–3 gigavatlık güneş ekipmanı fırsatı gördüklerini açıkladı. Tata Power ülkenin ismini vermedi fakat açıklama, İtalya’nın Çin menşeli ekipman kullanılmayan güneş projelerine yönelik yeni düzenlemesiyle ilgili bir soru üzerine geldi.
Çin’in hissesi yüzde 94
Avrupa’nın güneş gücü yatırımları süratle büyürken kullanılan ekipmanların büyük kısmı kıta dışından geliyor. Avrupa Birliği’nde kurulan güneş modüllerinin yüzde 95’ten fazlası ithal ediliyor.
Sektör datalarına nazaran Çin, 2023 yılında Avrupa Birliği’nin güneş modülü ve hücresi tedarikinin yaklaşık yüzde 94’ünü karşıladı. Eurostat’ın farklı eser kapsamıyla hazırladığı 2024 bilgilerinde ise Çin’in birlik dışından ithal edilen güneş panellerindeki hissesi yüzde 98’e ulaştı.
Bu yoğunlaşma, Avrupa’nın güç dönüşümünü tek bir ülkenin üretim kapasitesine ve ticaret siyasetlerine bağımlı hale getiriyor. Brüksel, düşük maliyet avantajını büsbütün kaybetmeden tedarik zincirine yeni ülkeler eklemeye çalışıyor.
İtalya Çin’siz projelere yöneldi
İtalya, Avrupa Birliği’nin Net Sıfır Sanayi Yasası kapsamında Çin’de üretilen ekipmanların kullanılmadığı güneş gücü projeleri için ithalat kapısını genişletti. Düzenleme, fiyatın yanı sıra üretim kaynağı ve tedarik güvenliğini de ihale kurallarının kesimi haline getiriyor.
İtalya’daki düzenleme sorulan Tata Power CEO’su Sinha, şirketin tek bir ülkede 2–3 gigavatlık ihracat potansiyeli gördüğünü söyledi. Şirket, görüşmelerin hangi etapta bulunduğu, muhtemel siparişlerin pahası ve teslimat takvimi hakkında detay paylaşmadı.
Tata Power’ın Avrupa’ya sahiden ihracata başlaması için eserlerin teknik sertifikasyon, menşe, sürdürülebilirlik ve tedarik zinciri şartlarını karşılaması gerekecek.
Tata 4,9 gigavatlık kapasite kurdu
Tata Power’ın güneş hücresi ve modülü üreten entegre tesisleri yıllık yaklaşık 4,9 gigavatlık kapasiteye sahip bulunuyor. Şirketin üretim merkezi, Hindistan’ın güneyindeki Tamil Nadu eyaletinin Tirunelveli bölgesinde yer alıyor.
Tesis 2025–2026 mali yılında 3 bin 825 megavat güneş modülü ve 3 bin 702 megavat PERC tipi güneş hücresi üretti. Hücrelerde ulaşılan en yüksek verimlilik oranı yüzde 23,5 olarak açıklandı.
Tata Power daha evvel üretiminin büyük kısmını Hindistan’daki projelere ayırmıştı. Avrupa’ya ihracat planı, şirketin iç pazar odaklı stratejisinden global tedarikçi modeline geçmeye başladığını gösteriyor.
Hedef 10 gigavatlık üst zincir
Tata Power sadece hücre ve panel üretimiyle hudutlu kalmak istemiyor. Şirket, güneş hücresi üretiminde kullanılan ingot ve wafer kapasitesini 10 gigavata kadar çıkarabilecek bir üretim zinciri kurmayı hedefliyor.
Ingot ve wafer üretimi, güneş paneli tedarik zincirinin hücreden evvel gelen kritik kademelerini oluşturuyor. Bu alanlarda üretim kapasitesinin hudutlu olması, Çin dışındaki panel üreticilerinin ham madde bakımından Pekin’e bağımlı kalmasına yol açıyor.
Tata Power’ın yatırımı tamamlanırsa şirket panelin son montajını yapan bir üreticiden, zincirin daha fazla evresini denetim eden entegre bir tedarikçiye dönüşebilecek. Avrupa açısından da sadece panel değil, hücre ve ara eser sağlayabilecek yeni bir kaynak ortaya çıkacak.
Hindistan 200 gigavata ulaştı
Hindistan’ın güneş modülü üretim kapasitesi yaklaşık 200 gigavata ulaştı. Buna karşılık ülkedeki hücre üretim kapasitesi yaklaşık 30 gigavat düzeyinde bulunuyor. Aradaki büyük fark, birçok üreticinin panel montajında ithal hücre kullanmaya devam ettiğini gösteriyor.
Hindistanlı şirketler, iç pazardaki süratli kapasite artışının akabinde üretim fazlasını Avrupa ve ABD’ye yönlendirmeye hazırlanıyor. Avrupa’nın Çin dışı tedarikçi arayışı, Hindistan’daki büyük tesislerin ihracat planlarını hızlandırıyor.
Hindistan ile Avrupa Birliği arasında 2026’nın başında varılan ticaret anlaşması da birçok eserdeki gümrük vergisini düşürdü. Daha düşük tarifeler, Hintli güneş gücü üreticilerinin Avrupa’daki fiyat rekabetine katılmasını kolaylaştırabilir.
Avrupa’nın ithalat faturası 11,1 milyar euro
Avrupa Birliği, 2024 yılında birlik dışından 11,1 milyar euro bedelinde güneş paneli ithal etti. Birebir periyotta kıtanın birlik dışına gerçekleştirdiği güneş paneli ihracatı sırf 700 milyon euro düzeyinde kaldı.
İthal edilen panel ölçüsü artarken ithalat bedelinin düşmesi, Çin kaynaklı düşük fiyatların Avrupa pazarındaki tesirini gösterdi. Çinli üreticilerin büyük ölçekli tesisleri ve entegre tedarik zincirleri, rakiplerine karşı değerli bir maliyet avantajı sağlıyor.
Avrupa’nın Çin dışından eser alma kaidelerini artırması, panel maliyetlerini kısa vadede yükseltebilir. Buna karşılık Brüksel, daha yüksek maliyeti tedarik güvenliği, yerli üretim ve stratejik bağımsızlık için ödenmesi gereken bir bedel olarak pahalandırıyor.
Türkiye için rekabet de fırsat da büyüyor
Avrupa’nın Çin dışı güneş ekipmanı arayışı, Türkiye’deki üreticiler açısından da yeni bir ihracat alanı oluşturabilir. Lakin Hindistan’ın süratle büyüyen kapasitesi, Avrupa pazarında Türk üreticiler için güçlü bir fiyat ve ölçek rakibi manasına geliyor.
Türkiye’de Kalyon PV’nin entegre güneş hücresi ve panel üretim kapasitesi 2026’daki yeni yatırımla 2,1 gigavata yükseldi. Tesiste ingot dilimlemeden hücre ve panel üretimine uzanan entegre bir üretim modeli kullanılıyor.
Avrupa’daki ihalelerde Çin dışı menşe, karbon ayak izi ve tedarik güvenliği daha kıymetli hale geldikçe Türkiye’nin coğrafik yakınlığı avantaj sağlayabilir. Buna rağmen Hintli üreticilerin daha büyük ölçekle pazara girmesi, fiyat rekabetinin sertleşeceğine işaret ediyor.
İlk sipariş kritik eşik olacak
Tata Power şimdi bağlayıcı bir Avrupa siparişi yahut ihracat başlangıç tarihi açıklamadı. Bu sebeple 2–3 gigavatlık sayı, mutlaklaşmış mukaveleden çok şirketin gördüğü pazar potansiyelini söz ediyor.
İlk mutabakatın büyüklüğü, fiyatı ve mahallî içerik kuralları, Avrupa’nın Çin dışı güneş paneli stratejisinin ticari olarak uygulanabilir olup olmadığını gösterecek. Siparişin gerçekleşmesi, başka Hintli üreticilerin de Avrupa yatırımlarını hızlandırmasına yol açabilir.
Avrupa açısından temel imtihan, Çin’e bağımlılığı azaltırken güneş gücü projelerinin maliyetini denetim altında tutmak olacak. Hindistan, Türkiye ve öteki üretim merkezleri arasındaki yarışın sonucunu ise fiyatın yanı sıra sertifikasyon, teslimat müddeti ve tedarik zincirinin izlenebilirliği belirleyecek.
