AB Komisyonu, araçların tasarımından kullanım ömrü sonrasına kadar geçerli olacak kurallarda kapsamlı bir değişiklik yapacağını duyurdu. 13 Ağustos’ta yürürlüğe girecek yeni Ömrünü Tamamlamış Araçlar Tüzüğü ile otomotiv sektöründe kaynak verimliliği artacak, değerli malzemelerin geri kazanımı ve yeniden kullanımı güçlendirilecek.
Yeni düzenleme, araçların sökülmesini ve parçaların yeniden kullanımını kolaylaştıracak şekilde tasarlanmasını zorunlu kılıyor; üretim süreçlerinde geri dönüştürülmüş içerik kullanımına ilişkin bağlayıcı hedefler getiriyor. Böylece araçların yaşam döngüsü boyunca çevresel performans net şekilde iyileştirilecek.
Geri dönüştürülmüş malzeme hedefleri ve zaman çizelgesi
Plastik malzemeler için belirlenen hedefler katıdır: 2032’den itibaren yeni araçlardaki plastiklerin en az %15’i, 2036’dan itibaren ise en az %25’i geri dönüştürülmüş olmalıdır. Çelik ve alüminyum için de 2033’ten başlamak üzere zorunlu geri dönüştürülmüş içerik oranları belirlenecek. Bu yükümlülükler, üreticileri temiz hammaddeler yerine daha fazla geri kazanım yapmaya yönlendirecek.
Toplama, izleme ve ikinci el araç düzenlemeleri
Kullanım ömrünü tamamlamış araçların toplanması ve izlenmesine ilişkin kurallar sıkılaştırılacak. İkinci el araçlarla gerçekten hurda olanların ayrıştırılması için daha açık kriterler getirilecek ve araçların izlenebilirliği güçlendirilecek. 2031 ortalarından itibaren yalnızca trafiğe uygun araçların AB dışına ihracatına izin verilecek; böylece hurda araçların üçüncü ülkelere ikinci el gibi gönderilmesinin önü kesilecek.
Kritik hammaddelerin geri kazanımı ve üretici sorumluluğu
Özellikle alüminyum, bakır ve nadir toprak elementleri gibi stratejik ve kritik hammaddelerin araçlardan daha yüksek oranda geri kazanılması hedefleniyor. Ayrıca genişletilmiş üretici sorumluluğu sistemi ile otomobil üreticileri, piyasaya sürdükleri araçların kullanım ömrü sonundaki toplama ve işleme maliyetlerine katkı sağlayacaklar; bu sorumluluk üreticilerin tasarım ve malzeme seçimlerine doğrudan etki edecek.
Avrupa’da yılda yaklaşık 10–12 milyon araç kullanım ömrünü tamamlıyor; yeni kurallar bu akının çevresel etkilerini azaltmayı ve değerli kaynakların ekonomiye geri kazandırılmasını güvence altına almayı amaçlıyor.
