Türk kahvesi, sadece fincana doldurulan bir içecek değil; geçmişten bugüne taşınan bir kültür, bir sohbet geleneği ve kahve dünyasının temel taşlarından biri.
CNN Travel’ın detaylı analizine göre, kökleri 15. yüzyıl Yemen’ine dayanan Türk kahvesi, zamanla Osmanlı saraylarında yerini almış ve İstanbul’da hızla yayılan bir sosyal alışkanlık haline gelmiş. 16. yüzyılda kahvehanelerin açılmasıyla birlikte, kahve sadece bir içecek değil, aynı zamanda fikirlerin, hikâyelerin ve toplumsal etkileşimlerin merkezi olmuş.
KÜLTÜREL BİR YAYILIM
CNN Travel’a konuşan Harvard profesörü Cemal Kafadar, 1539’da Barbaros Hayreddin Paşa’nın mülküne bir kahve odası eklediğini belirtiyor. 1550’lerde ise İstanbul’da kahvehaneler kurulmaya başlanıyor. Bu yeni sosyal alanlar zamanla Avrupa’ya da yayılıyor. 1652’de Londra’nın ilk kahvehanesinin, bir Osmanlı tüccarının uşağı olan Pasqua Rosee tarafından açıldığı ifade ediliyor.
GELENEKSEL HAZIRLANIŞI: KUMDA, CEZVEDE, SABIRLA
CNN Travel, Türk kahvesinin hazırlanışını bir sanat olarak nitelendiriyor. Uzmanlara göre bu kahve demlenmez, pişirilir. Telvesiyle servis edilen ve üstünde kalın bir köpükle sunulan Türk kahvesi, özellikle sıcak kum ya da köz üzerinde ağır ağır pişirilerek hazırlanıyor. İstanbul doğumlu akademisyen Seden Doğan, bu ritüelin sadece bir içecek hazırlığı değil, aynı zamanda insanlar arasında bir “köprü” görevi gördüğünü söylüyor: “Sevinçte de üzüntüde de Türk kahvesi sofrada yerini alır.”
FAL DEĞİL, HİKÂYE ANLATIMI
Kahve içildikten sonra geleneksel olarak fincanın kapatılmasıyla başlayan kahve falı, CNN Travel’ın deyimiyle bir “toplumsal ritüel.” Telvedeki şekillerden anlamlar çıkarmak sadece eğlencelik bir kehanet değil, aynı zamanda sohbeti uzatan ve insanlar arasında bağ kuran bir hikâye anlatımı olarak görülüyor.
“The Ancient Art of Tasseography” kitabının yazarı Kylie Holmes, bu geleneğin sembolik ve sosyal bir anlam taşıdığını vurgularken, Seden Doğan da insanların “Kendileri hakkında iyi şeyler duymaktan hoşlandıkları için bu ritüelin olumlu hikâyelerle devam ettiğini” belirtiyor.
DAMAT KAHVESİNDEN LOKUMA UZANAN KÜLTÜR
CNN Travel, Türk kahvesinin toplumsal geleneklerdeki yerini de göz ardı etmiyor. Örneğin; evlilik hazırlıklarında gelin adayının damada kahve hazırlaması, sabır ve karakter testi olarak kabul ediliyor. Kahvenin içine bilinçli olarak bol tuz eklenmesi, damadın tepkisinin ölçülmesini sağlıyor. Kahve, geleneksel olarak yanında bir bardak su ve bir parça lokumla servis ediliyor. Su, damağı temizlerken; lokum kahvenin acılığını dengeliyor.
CNN Travel’ın In “Turkey, your coffee comes with a side of destiny” başlıklı haberinden derlenmiştir.
