İcra İflas Kanunu’nun 114. maddesindeki değişiklikle miras yoluyla kalan ev, arsa veya tarlaların satışı uygulamasında köklü bir dönüşüm yaşanıyor. Yeni düzenleme ilk açık artırmada önceliği mirasçılara tanıyor; böylece aile içi haklar güçlendirilerek taşınmazların değeri altında üçüncü kişilere geçmesi engellenmeye çalışılıyor.
12. Yargı Paketi 31 Temmuz’da Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Artık miras niteliğindeki taşınmazlar önce aile içindeki mirasçılara sunulacak; bu ihalenin gerçekleşmemesi durumunda ikinci etapta herkesin katılabildiği açık artırmaya gidilebilecek.
Uygulamanın Getirdikleri ve Amaçları
Yeni düzenleme ile miras gayrimenkullerin muhammen bedeli, eksper tarafından belirlenecek ve ilk ihalede satış değeri bu belirlenen bedelin %100’ü üzerinden açılacak. Eskiden ise pek çok ihale muhammen bedelin %50’si seviyesinden başlıyor, bu da mirasçıların mallarının piyasa değerinin altında el değiştirerek ciddi zararlar görmesine yol açıyordu.
Hedef aileye ait taşınmazların mümkün olduğunca mirasçılar arasında kalmasını sağlamak ve değerinin altında satış riskini azaltmaktır. İlk ihalede satış gerçekleşmezse süreç herkese açık ikinci ihaleye dönüşür; böylece hem mirasçı hakları korunmuş hem de alıcılar için adil bir uygulama hedeflenmiştir.
Kimler Mirasçı Sayılıyor?
Değişiklikle hangi kişilerin mirasçı sayılacağı ve dolayısıyla ilk ihaleye kimlerin katılabileceği netleşiyor. Örneğin bir ölen kişinin eşi ve çocukları varsa, anne ve kardeşler artık ilk satışta mirasçı sıfatına sahip olmuyor. Yine ölen kişinin çocuğu yoksa ama eşi ve anne-babası yaşıyorsa, mirasçılar eşi ve anne-babasıdır. Bu ayrımlar, miras paylaşımında kimlerin öncelikli olduğunu belirliyor.
Özetle; eğer ölenin eşi ve çocukları mevcutsa, teyze veya hala gibi daha uzak akrabalar mirasçı sayılmıyor ve ilk ihalede taraf olmuyorlar. Bu değişiklik davalar sırasında hangi tarafların muhatap olacağını da netleştiriyor.
Uygulama ve Hukuki Değerlendirme
Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Av. Ali Güvenç Kiraz’ın açıkladığı üzere, önceki sistemde izale-i şüyu davalarında ortakların talebi reddedildiğinde üçüncü kişilere satış yolu açılabiliyordu; bu da aile mallarının korunmasını zorlaştırıyordu. Yeni düzenleme mirasçılara öncelik vererek bu tür durumların önüne geçmeyi amaçlıyor.
Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu kurucularından Av. Elvan Kakıcı ise değişikliğin mirasçıların mülkiyet haklarını güçlendirdiğini, aynı zamanda ihale sürecinin doğru yönetilmesinin önemini artırdığını belirtiyor. Uzmanlar, eksper tespiti ve ilk ihalenin sağlıklı yürütülmesinin taşınmazların değerinin korunmasında belirleyici olacağını vurguluyor.
Sonuç ve Beklenen Etki
Bu düzenleme ile miras gayrimenkullerinin aile içinde kalma ihtimali artarken, piyasa değerinin altında gerçekleşen satışların da azalması bekleniyor. Uygulamada mirasçıların haklarının korunması ve eksper tespitlerinin adil yapılması, yasanın amaçlarına ulaşmasında belirleyici olacak.
